Taksonomia i struktura przymiotników litewskiego leksykonu osobowości

Abstract

Celem badań własnych o charakterze eksploracyjnym była taksonomia i struktura pesycholeksykalna języka litewskiego. W pierwszym kroku ośmiu sędziów wyselekcjonowało 9688 deskryptorów różnic indywidualnych ze Słownika Ogólnego Języka Litewskiego. Następnie sześciu sędziów sklasyfikowało te terminy, posługując się niemieckim systemem kategorii różnic indywidualnych. W trzecim etapie badań ustalono strukturę opisu osobowości na bazie 629 deskryptorów, osobno dla samoopisu (N=519) oraz opisu innych osób (N=554) w zakresie przymiotników uzupełnionych o unikalne pod względem morfemicznym rzeczowniki typologiczne, rzeczowniki atrybutywne oraz imiesłowy. Wyodrębniono struktury atrybutów ludzkich od 1-8 wymiarów na danych ipsatyzowanych metodą głównych składowych przy zastosowaniu rotacji Varimax. W języku litewskim w obu podejściach zreplikowano międzyjęzykowe Wielką Jedynkę, Wielką Dwójkę oraz Wielką Trójkę. Wielka Piątka znalazła odzwierciedlenie jedynie w podejściu samoopisu osobowości, natomiast międzyjęzykowe struktury o większej liczbie wymiarów nie zostały w pełni zreplikowane w języku litewskim.

The goal of the study was to develop taxonomy and structure of Lithuanian personality traits following the principles of the psycho-lexical approach. In the first study, eight judges selected 9688 person-descriptive terms from the Dictionary of Modern Lithuanian. In the second study, six judges classified all the selected descriptors, based on the German classification system. In the third study, a Principal Component Analysis followed by Varimax rotation was performed ion the 629 personality adjectives, morphemically unique type-nouns in self-ratings (N=519) and peer=ratings (N=554). Structures with 1 to 8 factors were investigated. The clear support was foun for The Big One, The Big Two, and The Big Three in both perspectives. The Big Five was reflected in self-ratings only, whereas larger personality structures were not fully replicated in Lithuanian language.