Taksonomia i struktura przymiotników litewskiego leksykonu osobowości
Abstract
Celem badań własnych o charakterze eksploracyjnym była taksonomia i struktura pesycholeksykalna języka litewskiego. W pierwszym kroku ośmiu sędziów wyselekcjonowało 9688 deskryptorów różnic indywidualnych ze Słownika Ogólnego Języka Litewskiego. Następnie sześciu sędziów sklasyfikowało te terminy, posługując się niemieckim systemem kategorii różnic indywidualnych. W trzecim etapie badań ustalono strukturę opisu osobowości na bazie 629 deskryptorów, osobno dla samoopisu (N=519) oraz opisu innych osób (N=554) w zakresie przymiotników uzupełnionych o unikalne pod względem morfemicznym rzeczowniki typologiczne, rzeczowniki atrybutywne oraz imiesłowy. Wyodrębniono struktury atrybutów ludzkich od 1-8 wymiarów na danych ipsatyzowanych metodą głównych składowych przy zastosowaniu rotacji Varimax. W języku litewskim w obu podejściach zreplikowano międzyjęzykowe Wielką Jedynkę, Wielką Dwójkę oraz Wielką Trójkę. Wielka Piątka znalazła odzwierciedlenie jedynie w podejściu samoopisu osobowości, natomiast międzyjęzykowe struktury o większej liczbie wymiarów nie zostały w pełni zreplikowane w języku litewskim.
The goal of the study was to develop taxonomy and structure of Lithuanian personality traits following the principles of the psycho-lexical approach. In the first study, eight judges selected 9688 person-descriptive terms from the Dictionary of Modern Lithuanian. In the second study, six judges classified all the selected descriptors, based on the German classification system. In the third study, a Principal Component Analysis followed by Varimax rotation was performed ion the 629 personality adjectives, morphemically unique type-nouns in self-ratings (N=519) and peer=ratings (N=554). Structures with 1 to 8 factors were investigated. The clear support was foun for The Big One, The Big Two, and The Big Three in both perspectives. The Big Five was reflected in self-ratings only, whereas larger personality structures were not fully replicated in Lithuanian language.
The goal of the study was to develop taxonomy and structure of Lithuanian personality traits following the principles of the psycho-lexical approach. In the first study, eight judges selected 9688 person-descriptive terms from the Dictionary of Modern Lithuanian. In the second study, six judges classified all the selected descriptors, based on the German classification system. In the third study, a Principal Component Analysis followed by Varimax rotation was performed ion the 629 personality adjectives, morphemically unique type-nouns in self-ratings (N=519) and peer=ratings (N=554). Structures with 1 to 8 factors were investigated. The clear support was foun for The Big One, The Big Two, and The Big Three in both perspectives. The Big Five was reflected in self-ratings only, whereas larger personality structures were not fully replicated in Lithuanian language.
Description
Wydział Nauk Społecznych, Instytut Psychologii; promotor rozprawy doktorskiej: Oleg Gorbaniuk
Keywords
podejście psycholeksykalne, język litweski, leksykon osobowości, samoopis, opis innych, psycholexical approach, Lithuanian language, personality lexicon, self-rating, peer-rating