Wpływ Instrukcji Dignitas connubii na orzecznictwo sądu biskupiego w Kielcach w latach 2005-2015

Abstract

Sąd Biskupi w diecezji kieleckiej, którego orzecznictwo w świetle wskazań Instrukcji Dignitas connubii w sprawach małżeńskich z lat 2005-2015 prezentuje przedstawiona praca, realizując wskazania obowiązującego Kodeksu Prawa Kanonicznego, podobnie jak liczne trybunały kościelne w wielu kwestiach względem procesów małżeńskich uszczegółowiły swą posługę. Prezentowana dysertacja składa się z trzech głównych części. Wprowadzenie do nich stanowi dość szerokie omówienie terminu "orzecznictwo", gdyż jak praktyka ukazała, często jest on mylnie zawężany i mylony z terminem "wyrokowanie". Kryteria, na podstawie których zostały opracowane poszczególne części rozprawy, zostały tak dobrane, by w najpełniejszym stopniu przedstawić wpływ Instrukcji procesowej Dignitas connubii na orzecznictwo prowadzone w Sądzie Biskupim w Kielcach w latach 2005 - 2015. Pierwszoplanowym zadaniem, jakie podejmują podjęte badania, jest określenie i ukazanie, jaki wpływ wywarła wspomniana Instrukcja Dignitas connubii na realizowane jej wskazań w spojrzeniu naukowym na orzecznictwo Sądu Kościelnego w Diecezji kieleckiej. W pierwszym rozdziale zostało podjęte określenie terytorialne, czyli położenie diecezji kieleckiej, a także wprowadzenie w personalny skład trybunału biskupiego tejże diecezji. W drugim rozdziale podjęte zostało wprowadzenie do niezdolności małżeńskiej wyłaniającej się z kanonu 1095 z numerów od pierwszego do trzeciego. Kanon 1095 w numerze pierwszym określa niezdolnych do małżeństwa wszystkich, którzy mają niewystarczające używanie rozumu. Numer drugi określa wszystkich, którzy mają poważny brak rozeznania oceniającego co do praw i obowiązków małżeńskich. Trzeci ostatni numer tego kanonu określa wszystkich, którzy z przyczyn psychicznych nie są zdolni do zawarcia małżeństwa. Z uwagi na dużą ilość spraw numeru trzeciego z tego tytułu rozpatrywanych w Sądzie Biskupim w Kielcach został on podzielony na krótsze działy, które pozwalają na czytelniejsze określenie i scharakteryzowanie tej niezdolności. Na szczególne rozróżnienie zostały wybrane sprawy związane z uzależnieniem od alkoholu i niedojrzałością. W trzecim rozdziale prezentowanej pracy została wyszczególniona niezdolność wywołana - symulacją, określoną w kanonie 1101, którą kielecki sąd rozpatrywał, a więc świadomym wewnętrznym wykluczeniem małżeństwa lub jednego z jego istotnych elementów. W skład tej samej części pracy wchodzi również zebranie pozostałych występujących tytułów stanowiących o nieważności małżeństwa. Zostały omówione takie niezdolności jak: Przymus i bojaźń określona w kanonie 1103, Impotencja określona w kanonie 1084, Błąd określony w kanonie 1097, Podstęp określony w kanonie 1098 czy Warunek, który określa kanon 1102. Przedstawione tytuły w tej części pracy stanowią grupę spraw, które w Kieleckim Sądzie Biskupim były najmniej liczne. Wszystkie omawiane części dysertacji zostały zaopatrzone w odpowiednie wprowadzenie do omawianego tematu i wnioski nasuwające się po przeprowadzonych badaniach. Zgromadzone wnioski oprócz planowanych efektów realizacji projektu, pozwalają również na podjęcie próby oceny pracy Sądu Biskupiego w Kielcach w odniesieniu do konkretnych kanonicznych wskazań dla trybunałów sądowych zawartych w instrukcji procesowej Dignitas connubii, a także stanowią cenny materiał porównawczy do ewentualnych kolejnych badań.

Bishop’s judicial court of the Diocese of Kielce, whose judgment, instructions and provisions executed and issued in the light of the document and Streszczenie pracy w języku angielskim Bishop’s judicial court of the Diocese of Kielce, whose judgment, instructions and provisions executed and issued in the light of the document and instruction Dignitas Connubi regarding sacramental marriage from 2005 to 2015 are presented in this doctoral thesis. Fulfilling all the instructions and the norms of the current Canon Law of the Roman Catholic Church, the bishop’s court and the marriage tribunal continue to do their work in many cases presented before the court to nullify and discern all sacramental marriage related pastoral matters. The presentation of this dissertation is given in three major parts. The introduction to those three parts begins with a very thorough examination of the term “judicial review”, since the experience has shown that this particular term is often confused with another term: “judgment”. The criteria, upon which all the parts of this dissertation were based, were especially selected so that to the fullest account, they would present the instruction document of the Church Dignitas Connubi, which influenced judicial review in the Bishop’s Court and Marriage Tribunal between 2005 and 2015.The essential task of this document is that Dignitas Connubi be examined from the academic point of view, as it was implemented by the Marriage Tribunal of the Bishop’s Court in the diocese of Kielce. In the first chapter, we have debated about the territorial importance of the diocese of Kielce, the historical background of the Bishop’s Court and tribunal and the significance that the judicial review in this diocese made, regarding sacramental marriage. In the second chapter, we have examined the introduction to the invalidity of marriage, especially in the light of the Canon 1095 of the Canon Law. Canon 1095 in the first category, states that anyone who has any psychological impediment can not enter into sacramental marriage. Second category states that those who lack the ability to recognize and fulfill the duties and responsibilities of marriage and third states that those who have a serious irreversible psychiatric problems and issues, are not able to enter into the sacramental marriage. In the third chapter of the presented work, the particular impediment to marriage was discussed, which is called a simulation, as described in the canon 1101, which the Court of the diocese of Kielce was examining. Furthermore, we have discussed various impediments such as: force and fear as stated in Canon 1103; the impediment of impotence as stated in the canon 1084; simple error as stated in the canon 1097; fraud as stated in the canon 1098; and conditions of as stated in the canon 1102. These stated cases were consistent of the least number of cases in the bishop’s court in the diocese of Kielce. All the research and the parts discussed of this doctoral thesis, were complemented by the introduction and thorough explanation of the various studies conducted on this matter. The result of this study, brings to a clear focus the fundamental distinction between the concept of nullity and invalidity of sacramental marriage and the judicial review conducted by the Bishop’s marriage tribunal in the diocese of Kielce. It is noteworthy, that all these matters were examined through the instruction Dignitas Connubi, which is a matter for the jurisprudence and practice of the Church’s marriage tribunals.