Magia w ustawodawstwie rzymskich cesarzy chrześcijańskich

Abstract

Przygotowana dysertacja stanowi próbę odpowiedzi na pytanie, w jakim zakresie można mówić o spójnej i konsekwentnej polityce karnej państwa wobec magii w czasach, kiedy chrześcijaństwo było religią cesarzy Rzymu. A także: co ustawodawcy chrześcijańscy przejęli od swoich pogańskich poprzedników w kształtowaniu polityki karnej wobec zjawiska magii, w jaki sposób nowe prawo dokonało redefinicji magii jako przestępstwa, w jaki sposób nauczanie Kościoła wpłynęło na rationes legum poszczególnych ustaw, dlaczego w przeciwieństwie do władców pogańskich cesarze chrześcijańscy radykalnie zaostrzyli represję karną za przestępstwo magii. Celem pracy było ukazanie, w jakim zakresie magia jako przestępstwo była obecna w ustawodawstwie rzymskich cesarzy chrześcijańskich. Podstawę badań stanowiły zatem przypadające na epokę dominatu ustawy, które zostały wydane w czasach od Konstantyna (306-337) do Justyniana (527-565). Wyżej wspomniane ustawy zostały zawarte w Kodeksie Teodozjańskim i Kodeksie Justyniana. Podjęty problem badawczy został przedstawiony w czterech rozdziałach. Zakres merytoryczny pracy obejmuje przybliżenie i wyjaśnienie pojęć używanych na opisanie magii, przeprowadzenie szczegółowej analizy poszczególnych rodzajów praktyk magicznych poddanych penalizacji począwszy od ustaleń terminologicznych, a skończywszy na uregulowaniach w ustawodawstwie.The present dissertation constitutes an attempt to answer the question to what extent it might be assumed that the Roman state had a coherent and consistent policy with regard to magic in the times when Christianity was the professed region of the emperors. Further, it will attempt to answer what the Christian legislators inherited from their pagan predecessors in the shaping of criminal policy regarding the phenomenon of magic, in what way the new law redefined magic as a crime, to what extent the teaching of the Church impacted the rationes legum of particular laws and why Christian emperors, contrary to pagan rulers, imposed radically harsher criminal penalties for the crime of magic. The aim of the dissertation is to demonstrate the extent to which magic as a crime was present in the legislation of Christian Roman emperors. Therefore, the basis for research was provided by the acts adopted in the period of the Dominate, from the times of Emperor Constantine (306-337) to Emperor Justinian (527-565). The above-mentioned acts were included in the Theodosian Code and Justinian Code. Within the substantive scope of the present dissertation with respect to magic in the legislation of Christian Roman emperors the author clarifies the key concepts and terms used to describe magic and conducts a detailed analysis of specific types of magical practices, starting with terminological issues, through legislative regulations and ending with the characteristic of penalties to be imposed for practicing magic.