Dyplomaci z agrément. Polskie powojenne misje dyplomatyczne i konsularne w państwach uznających legalność rządu RP na uchodźstwie

Abstract

„Dyplomaci z agrément. Polskie powojenne misje dyplomatyczne i konsularne w państwach uznających legalność rządu RP na uchodźstwie” prezentuje najważniejsze zagadnienia dotyczące funkcjonowania pięciu formalnie uznanych placówek dyplomatycznych i konsularnych rządu RP na uchodźstwie po 1945 roku. Poniższe studium stanowi próbę zmierzenia się z poszczególnymi problemami, które odnosiły się do dziejów emigracyjnej służby zagranicznej po zakończeniu II wojny światowej. Przede wszystkim przedmiotem pracy są z jednej strony tytułowi dyplomaci - jako kierownicy poszczególnych placówek - a z drugiej ich przedstawicielstwa, jako agendy zagraniczne emigracyjnego państwa. Tym samym przeanalizowane zostały dzieje placówek, które po 1945 roku w sposób trwały miały możliwość legalnego funkcjonowania. Do tego grona zaliczam pięć przedstawicielstw: Ambasadę RP przy Stolicy Apostolskiej, Poselstwo RP w Madrycie, Poselstwo RP w Bejrucie, Poselstwo RP w Hawanie i Konsulat Generalny RP w Dublinie. Wybór tych przedstawicielstw oparty został o kryterium możliwości swobodnego realizowania zadań państwowych, które następnie były akceptowane przez władze kraju przyjmującego. Fakt ten stanowił główną przesłankę do wyboru właśnie tych pięciu placówek z całego szeregu innych, które w różnej formie - często nieoficjalnej - reprezentowały po wojnie polskie władze emigracyjne. Tylko w tych pięciu państwach - przyjmując powyższą interpretację - zachodził warunek, że nie wycofano uznania dla rządu RP na uchodźstwie i nadal akceptowano prerogatywy danego przedstawicielstwa, które mogło wykonywać zadania państwowe, zgodnie z przedwojennym prawem polskim. Praca jest także próbą zdefiniowania statusu prawnomiędzynarodowego Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie jako państwa z prawem legacji - wysyłającego swoich przedstawicieli do innych państw. Bez próby ujęcia całego zakresu pojęć, zagadnień i problemów, które wykraczają poza nauki historyczne, nie jest możliwe właściwe i precyzyjne opowiedzenie historii dyplomatów z agrément. Wobec tego niniejsza praca stanowi próbę osadzenia faktów historycznych na tle zjawisk, które wyjaśniają inne dziedziny i gałęzie nauki, takie jak prawo międzynarodowe publiczne, historia prawa, historia ustroju, prawo konstytucyjne oraz nauki polityczne, a wśród nich najważniejsze - stosunki międzynarodowe. Tylko w kontekście tak zarysowanej charakterystyki państwa polskiego na uchodźstwie, która do tej pory nie doczekała się monograficznego ujęcia, można osadzić dzieje powojennych polskich placówek dyplomatycznych i konsularnych, aby zrozumieć ich istotę, znaczenie i prawne konsekwencje, które wpływały na całą polską emigrację polityczną po 1945 roku.Diplomats with agrément. Polish post-war diplomatic and consular missions in countries recognising the legality of the Polish government in exile presents tire most important issues concerning the functioning of the five formally recognised diplomatic and consular' missions of the Polish government in exile after 1945. The following study is an attempt to deal with particular problems that pertained to the history of the foreign service in exile after the end of the Second World War. First and foremost, the subject of the study is, on tire one hand, the titular' diplomats - as heads of individual posts - and, on the other, their representations, as foreign agencies of the emigration state. Thus, the history of those outposts which were able to function legally in a sustainable manner after 1945 is analysed. I include five representations: the Polish Embassy to the Holy See, tire Polish Embassy in Madrid, the Polish Embassy in Beirut, the Polish Embassy in Havana and the Polish Consulate General in Dublin. The selection of these representations was based on the criterion of being able to carry out state tasks freely, which were then accepted by the authorities of tire host country. This fact was the main premise for the selection of these five outposts out of a whole range of others which, in various forms - often unofficial - represented the Polish authorities in exile after the War; It was only in these five countries - accepting the above interpretation - that the recognition of the Polish govermnent-in-exile was not withdrawn, and the prerogatives of the given representation, which could perform state tasks in accordance with the pre-war Polish law, were still accentuated. The work is also an attempt to define the international legal status of the Republic of Poland in exile as a state with the right of legation - sending its representatives to other states. Without an attempt to cover the whole range of concepts, issues and problems that go beyond the historical sciences, it is not possible to tell the story of diplomats with agrément properly and accurately. In view of this, the present work is an attempt to set the historical facts against the background of phenomena that are explained by other disciplines and branches of science, such as public international law, legal history, history of the system, constitutional law and political science, the most important of which is international relations. It is only in the context of a characterisation of the Polish state in exile outlined in this way, which has not yet received a monographic treatment, that the history of post-war Polish diplomatic and consular missions can be set in order to understand their essence, significance and legal consequences, which affected the entire Polish political emigration after 1945.