Wpływ prawa rzymskiego na konstrukcję pożyczki w polskim Kodeksie Zobowiązań ze szczególnym uwzględnieniem odsetek

Abstract

Struktura rozprawy pt.: „Wpływ prawa rzymskiego na konstrukcję pożyczki w polskim Kodeksie Zobowiązań ze szczególnym uwzględnieniem odsetek” zamyka się w czterech rozdziałach. W pierwszym omówiono wykształcenie się antycznej pożyczki (mutuum) jako kontraktu o charakterze realnym. Zwrócono uwagę na doświadczenia, z których czerpali starożytni Rzymianie pragnący tworzyć prawo optymalnie współgrające z potrzebami rynku. W rozdziale tym pokrótce przedstawiono również prawno-zobowiązaniowe uregulowania dotyczące istoty oraz zjawisk towarzyszących ewolucji wysokości odsetek w antycznym Rzymie. Drugi rozdział przybliża drogi recepcji i odrzucenia rzymskich koncepcji prawnych w procesie budowania konstrukcji pożyczki oraz kształtowania regulacji odnośnie do odsetek w wybranych XIX-wiecznych kodyfikacjach prawa cywilnego. Omówiono również przyczyny, dla których wykorzystanie starożytnego wzorca zostało uznano za najbardziej odpowiednie. W rozdziale trzecim skupiono się na omówieniu polskiego Kodeksu Zobowiązań z 1933 w kontekście wykorzystania tradycji prawa rzymskiego. Szczególnie opisano sytuację Polski początku XX w., która wygenerowała potrzebę utworzenia kodyfikacji prawa zobowiązań. Poddano analizie zarówno teoretyczne fundamenty Kodeksu, jak i przyczyny ich selekcji przez Komisję kodyfikacyjną. Rozdział trzeci zamyka próba zwięzłej charakterystyki polskiej kodyfikacji. Na treść czwartego rozdziału składa się omówienie wpływu prawa rzymskiego na konstrukcję pożyczki w polskim Kodeksie Zobowiązań z 1933 r. ze szczególnym uwzględnieniem odsetek. Członkowie Komisji Kodyfikacyjnej Kodeksu Zobowiązań wykorzystali ideę tradycji prawa rzymskiego w nowoczesnej formie. Powstał zbiór praw regulujących zobowiązania przez wielu uznanych za jeden z najlepszych jakościowo w ówczesnej Europie. Wykorzystano przy tym w mądry sposób doświadczenia starożytnych Rzymian.

Structure of the thesis “The impact of Roman law on the construction of a loan in the Polish Obligations Code with particular focus on interest” consists of four chapters. The first one covers the formation of an ancient loan (mutuum) as a real contract. It has also been stressed that the main focus of roman law also in terms of creating loan regulations was creation of law which would optimally match the needs of the market. This chapter also briefly presents the legal regulations concerning the essence and phenomena accompanying the evolution of interest rates in Ancient Rome. The second chapter approaches the topic of the Roman legal concepts’ reception and rejection in the process of building the loan construction and shaping the regulation of interest in selected 19th century codifications of civil law. It also discusses the reasons for which the use of the ancient model was considered most appropriate. The third chapter focuses on the discussion of the roman law tradition present in Polish Code of Obligations from 1933. In this chapter, the unique situation of Poland at the beginning of the twentieth century is presented as generator of urgent need for creation a codification of contract law. Both the theoretical foundations of the Code and the reasons for their selection by the Codification Committee were analyzed. The third chapter closes with an attempt to briefly characterize the Polish obligation codification. The content of the fourth chapter includes a discussion on the impact of Roman law on the legal construction of the loan in the Polish Code of Obligations from 1933 with particular emphasis on interest on loan. Members of the Code of Obligations Codification Committee used the idea of the tradition of Roman law in a modern way. The Polish Code of Obligations was regarded as one of the highest quality among the parallel European regulations at the time. The experience of the ancient Romans was used in a very carefully thought-out way.