Kompetencje emocjonalne i sposoby radzenia sobie w sytuacjach trudnych przez nauczycieli wychowania przedszkolnego

Abstract

W rozprawie doktorskiej "Kompetencje emocjonalne i sposoby radzenia sobie w sytuacjach trudnych przez nauczycieli wychowania przedszkolnego" zainteresowaniem objęte są kompetencje emocjonalne nauczyciela, sytuacje trudne w jego pracy zawodowej i strategie radzenia sobie z nimi. Problem główny zawarty jest w pytaniu: "Jak kształtuje się ogólny poziom kompetencji emocjonalnych nauczycieli wychowania przedszkolnego oraz w jaki sposób kompetencje te są powiązane ze strategiami radzenia sobie w sytuacjach trudnych?". Problemy szczegółowe dotyczą rozpoznania sytuacji trudnych w pracy nauczycieli, form wsparcia w zakresie przeciwdziałania nim, stylów radzenia sobie w sytuacjach trudnych, poziomu poszczególnych kompetencji emocjonalnych nauczycieli oraz ich związku ze strategiami radzenia sobie w sytuacjach trudnych. W badaniach wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego. Posłużono się trzema narzędziami badawczymi: autorskim kwestionariuszem ankiety oraz kwestionariuszami Mini-COPE (Inwentarz do Pomiaru Radzenia sobie ze Stresem) i PKIE (Popularny Kwestionariusz Inteligencji Emocjonalnej). W badaniach wzięło udział 193 nauczycieli wychowania przedszkolnego. Uzyskane wyniki pokazują, że dla nauczycieli najbardziej stresujące w pracy są sytuacje związane z przeciążeniem. Wnioski otrzymane na podstawie własnych badań wskazują, że im wyższy poziom kompetencji emocjonalnych nauczycieli przedszkolnych, tym częściej przejawiają oni wyższe wyniki w zakresie stosowania aktywnych strategii radzenia sobie w sytuacjach stresowych. Badane osoby wskazują, że najbardziej przydatną formą wsparcia w sytuacjach stresowych byłaby życzliwość i wsparcie ze strony przełożonych. Otrzymane efekty badań stały się podstawą sformułowania wniosków, które mogą posłużyć jako praktyczne wskazówki dla nauczycieli, dyrektorów prowadzących placówki wychowania przedszkolnego, a także nauczycieli akademickich prowadzących zajęcia z zakresu pedagogiki przedszkolnej i pedeutologii.In the doctoral dissertation "Emotional competences and ways of coping with difficult situations by kindergarten teachers", the interest is in the teacher's emotional competences, difficult situations in their professional work and coping strategies. The central problem is contained in the question: "How is the general level of emotional competence of kindergarten teachers shaped, and how are these competences related to coping strategies in difficult situations?". The specific problems concern the identification of difficult situations in teacher's work, forms of support for counteracting them, styles of coping with difficult situations, the level of individual teacher's work, emotional competences and their relationship with coping strategies in challenging situations. A diagnostic survey method was used in the research. Three research tools were used - an original survey questionnaire and the Mini COPE (Stress Coping Inventory) and TEIQue (Trait Emotional Intelligence Questionnaire). Conclusions obtained from our research indicate that the higher the level of emotional competence of pre-service teachers, the more often they manifest higher scores in the use of active coping strategies in stressful situations.