Egzotyzmy jako obiekt translatorski (na podstawie przekładów polskich reportaży podróżniczych na język rosyjski)

Abstract

Niniejsza praca porusza problem funkcjonowania w tekście egzotyzujących jednostek leksykalnych, zaś jej zasadniczym celem jest zbadanie sposobów i ocena jakości przekładu danych elementów językowych. Materiał egzemplifikacyjny został natychmiast zaczerpnięty z reportaży podróżniczych autorstwa Ryszarda Kapuścińskiego oraz Mariusza Wilka (a także ich rosyjskojęzycznych tłumaczeń), które z racji przedstawiania odmiennych realiów kulturowych zostały przez nas uznane za bogate źródło egzotyzmów, stanowiących jedną z podstawowych kategorii językowych nośników kultury. W przestrzeni pierwszego rozdziału naszej pracy staramy się przybliżyć istotę samego pojęcia egzotyzm oraz zaprezentować pewien sposób interpretacji określanych tym mianem jednostek leksykalnych, stanowiący główny punkt odniesienia dla wyodrębnionej i omówionej w części analitycznej bazy ekscerpcyjnej. W ramach drugiego rozdziału koncentrujemy się natomiast na specyfice prozy reportażowej. Jednak poza przybliżeniem sylwetek oraz dorobku reportażowego autorów wybranych przez nas tekstów, uwzględniającym także próbę wyjawienia miejsc wspólnych w twórczości obu pisarzy, naszym celem jest również charakterystyka samej odmiany genologicznej reportażu, w szczególności zaś - reportażu podróżniczego. Zasadniczy wątek trzeciego, a zarazem i ostatniego rozdziału niniejszej pracy stanowi natomiast problem tłumaczenia egzotyzujących jednostek leksykalnych. W tej części naszej pracy obszernie prezentujemy wyniki przeprowadzonej analizy, które wskazują nam preferencje tłumaczy w kontekście przekładu egzotyzmów.This paper deals with the problem of exoticizing lexical units functioning in texts, and its major objective is to examine ways and to assess the quality of the translation of given language elements. The exemplification material was taken from travel reports which, due to the fact that different cultural realities are presently out of date, we considered to be a rich source of exoticisms constituting one of the basic language categories of cultural carriers. At the same time, it ought to be clarified that as the research material, we used Polish reportage texts by Ryszard Kapuściński and Mariusz Wilk, as well as their translations into Russian. In Chapter 1 of our work, we try to explain the essence of the very concept of exoticism and to present a certain method if interpretation of lexical units adopted for the purpose of this paper, constituting the main point of reference for the exception database separated and discussed in the analytical part. Chapter 2 focuses on the specificity of reportage prose. Neverheless, apart from showing the profiles and reportage writings of the authors of the texts we selected as the research material, including also an attempt to reveal common features of the works of both writers, our purpose is also to characterize the geological variation of a reportage itself, especially - travel reportage. The main topic of Chapter 3 of this paper, which is also the last one, is the problem of translation of exoticizing lexical units. This part of our paper provides a detailed presentation of the results of the analysis that indicate the preferences of translators in the context of exoticism translation.