Twórczość poetycka i prozatorska Jana Rybowicza. Edycja

Abstract

Prezentowane opracowanie o charakterze edycji typu B (popularnonaukowej, odwołującej się do tradycji wydań z serii "Biblioteka Narodowa") jest przedstawieniem wyboru twórczości poetyckiej i prozatorskiej Jana Rybowicza. Za cenny materiał pomocniczy, niezbędny w sporządzaniu komentarzy i objaśnień, należy uznać dosyć obszerny pakiet korespondencji pisarza, która nie była dotąd publikowana w całości. Znakomita większość listów to unikalny materiał nikomu nieznany. Edycja ta będzie również próbą opisania mechanizmów, jakie funkcjonowały w środowiskach literackich doby PRL. Rybowicz i jego osobiste doświadczenia na polu aktywności twórczych skupiają, niczym w soczewce, cały zespół elementów, które otaczały ludzi pióra w kraju i modelowały sposób ich funkcjonowania w niełatwej dla nich epoce. Całość rozprawy podzielona jest na pięć głównych rozdziałów, którym towarzyszą części pomocnicze i uzupełniające. Pierwszy z rozdziałów stanowi przestrzeń opisu kręgu rodzinnego pisarza oraz początkó jego funkcjonowania w środowisku literackim (będzie to chronologicznie opis czasu do roku 1980). Za część wprowadzającą zagadnienia związane z prozą i poezją uznać należy rozdziały kolejne, zatytułowane odpowiednio "Lata 1980-1986" oraz "Lata 1987-1990" (rok 1990 stanowi oczywiście rok śmierci Jana Rybowicza, zaś jego ostatnie książki ukażą się rok później), w których, poza omówieniem i przedstawieniem wszystkich utworów z tomów prozatorskich i poetyckich, będę się starał ukazać również ważne dla tej twórczości mechanizmy. Czwarty w kolejności rozdział obejmuje odniesienia do korespondencji wymienianej intensywnie z Józefem Baranem, która pozwala wyczytać to, co być może wymyka się próbie odczytania w literaturze. Rozdział piąty to pewne podsumowanie poczynionych wcześniej ustaleń i jednoczesna konfrontacja wyników przeprowadzonych analiz tłem epoki, w jakiej przyszło Rybowiczowi funkcjonować. Za ważną uznaje się tym samym próbę podsumowania i usytuowania zjawiska "Jan Rybowicz" na tle historii literatury polskiej przełomu lat 70. i 80. Pragnę podkreślić, że przedmiotem mojego opisu i analizy są utwory publikowane w zbiorach ogłoszonych drukiem, nad którymi Rybowicz miał okazję czuwać w całym procesie wydawniczym i na kształt których miał wpływ. Wybieram te wydania z jednego jeszcze powodu - konstrukcja poszczególnych tomów posłuży ukazaniu, w jaki sposób warsztat Rybowicza (choć niewykształcony jeszcze w pełni) ewoluował, zarówno w zakresie prozy, jak i wierszy, i jak ewolucja ta wpłynęła na konstrukcyjne ułożenie tych wydań. Dopełnienie rozprawy stanowi wybór utworów wierszem i prozą z lat 1980-1991. Został wzbogacony o "Uwagi wydawcy", które odnotowują zasady, jakimi kierowałem się, porządkując konstrukcyjnie cały wybór.

The presented study of the type B edition (popular science, referring to the tradition of editions from the "National Library" series) is a presentation of the selection of poetry and prose works by Jan Rybowicz. This edition id also an attempt to describe the mechanisms that functioned in the literary circles of the communist era. The whole dissertation is divided into five main chapters, which are accompanied byauxiliary and supplementary parts. The first chapter is a space for describing the writer's family circle and the beginnings of his functioning in the literary community (it will chronologically describe the time until 1980).The following chapters, entitled 1980-1986 and 1987-1990, respectively (1990 is , of course, the year of Jan Rybowicz's death, and his last books will be published a year later) should be considered as the introductory part of the issues related to prose and poetry, and the presentation of all the works from prose and poetry volumes, I will also try to show mechanism important for this work.The fourth chapter in the sequence includes references to the correspondence exchanged intensively with Józef Baran, which allows us to read what perhas eludes an attempt to read in the literature. The fifth chapter is a certain summary of the findings made earlier and the analyzes with the background of the era in which Rybowicz lived. The attempt to summarize and situate the phenomenon of "Jan Rybowicz" against the background of the history of Polish literarture at the turn of the 1970s and 1980s is considered important throughout the publishing process and the shape of which he had an influence. I choose these editions for one more reason - the structure of the individual volumes will serve to show how Rybowicz's workshop (though not yet fully educated) evolved , both in terms of prose and poems, and how this evolution influenced the construction of these editions. The dissertation is supplemented by a selection of works in verse and prose from 1980-1991. It was enriched with the Publisher's Notes, which note the principles which I followed when structuring the entire selection.