Związek Polaków w Niemczech i Związek Polaków „Zgoda” w okresie powojennym. Próby zjednoczenia środowisk polonijnych podzielonych Niemiec w l. 1945-1970

Abstract

Praca dotyczy historii reaktywacji ZPwN-u po II wojnie światowej w Niemczech. Niemcy były podzielone na strefy okupacyjne, w obrębie których odnowiona została organizacja ZPwN. Reaktywacja ZPwN-u w radzieckiej strefie okupacyjnej została zainicjowana przez Polską Misję Wojskową w Berlinie. ZPwN w zachodnich strefach okupacyjnych został reaktywowany z inicjatywy działaczy, którzy byli związani z tą organizacją jeszcze przed wybuchem wojny. Początkowo kierownictwo ZPwN-u utrzymywało kontakt z organizacją o tej samej nazwie, która działała na terenie radzieckiej strefy okupacyjnej. Śmierć Przybylskiego wpłynęła negatywnie także na środowisko polonijne związane z ZPwN w zachodnich strefach okupacyjnych. W środowisku tym pojawiła się grupa osób, która znajdowała się pod silnym wpływem polskich czynników rządowych. Pojawienie się przeciwstawnej grupy polonijnej pod kierownictwem Stanisława Paszkowiaka wytworzyło sytuację konfliktową. Grupa Paszkowiaka próbowała przejąć władzę w organizacji, ale bezskutecznie. Rozłam w środowisku polonijnym był na tyle trwały, że spowodował utworzenie przez grupę Paszkowiaka oddzielnej organizacji o nazwie ZP „Zgoda”. Trudna sytuacja finansowa ZPwN-u nie pozwalała organizacji na rozwijanie działalności wśród Polonii. W latach 60. negocjacje dotyczące fuzji obydwu Związków były ciągle prowadzone, ale nie doszło do podjęcia żadnych decyzji.

This study investigates the history of the ZPwN (Union of Poles in Germany) reactivation in Germany, after the Second World War. ZPwN reactivation in the Soviet Occupation Zone was initiated by Polish Military Mission in Berlin. In the western occupation zones, ZPwN was reactivated on the initiative of activists, who were associated with the organisation even before the outbreak of the Second World War. Initially, ZPwN management maintained contact with an organisation with the same name, which operated on the Soviet Occupation Zone. After the death of president Jakub Przybylski, these contacts worsened and there was no chance of establishing cooperation. Przybylski’s death also affected negatively the Polish community associated with the ZPwN in the British, American and French Occupation Zones. The appearance of the opposite Polish group, managed by Stanisław Paszkowiak resulted in a conflict situation. Attempts of the Paszkowiak’s group to seize power in the organisation were unsuccessful. Disruption of the Polish community was persistent enough, to cause formation of separate Paszkowiak’s organisation named ZP “Zgoda” (Union of Poles “Unity”). Difficult financial situation of the ZPwN did not allow the organisation to develop its operations among Polish people in Germany. In the 1960s, negotiations on the merger of two Unions were still continued, but no decisions were made.