Kultura tymczasowości jako wyzwanie dla duszpasterstwa Kościoła w świetle nauczania Papieża Franciszka. Studium teologiczno-moralne

Abstract

Problem badawczy pracy zawiera się w pytaniu jak - w świetle nauczania papieża Franciszka - kultura tymczasowości wpływa na działalność duszpasterską Kościoła. Implikuje ono kolejne kwestie szczegółowe: jak kultura tymczasowości przejawia się w życiu religijnym katolików oraz jakie przynosi konsekwencje? W jaki sposób wpływa ona na życie małżonków, osób konsekrowanych oraz posługę zbawczą duszpasterzy? Z jakimi problemami mierzy się współczesny człowiek, żyjący w kulturze tymczasowości, który zarówno jest podmiotem, jak i przedmiotem duszpasterstwa? Wreszcie, jakie wskazania dla duszpasterstwa prowadzonego w uwarunkowaniach kultury tymczasowości są zawarte w nauczaniu papieża Franciszka? W pierwszym rozdziale dysertacji zostało przybliżone pojęcie kultury tymczasowości w rozumieniu papieża Franciszka oraz nakreślone jej przejawy i konsekwencje dla życia społecznego i religijnego w świecie zachodnim. Ostatni paragraf pierwszego rozdziału ukazał środki religijne, jakie papież Franciszek proponuje jako przeciwdziałanie zagrożeniom kultury prowizorycznej. Analiza Jego wypowiedzi wykazała, że uznanie Boga za Stworzyciela człowieka i świata jest fundamentem dla podjęcia dalszych kroków przeciwdziałania zagrożeniom wynikającym z kultury tymczasowości. W oparciu o ten fundament można budować międzyludzkie braterstwo, uznając niezbywalną godność każdej osoby ludzkiej. W drugim rozdziale została przedstawiona analiza dostępnych badań opinii społecznej na temat religijności. Analiza ta pozwoliła uwidocznić selektywność przekonań religijno-moralnych, indyferentyzm religijny, relatywizm w podejściu do zasad moralnych, nomadyzm religijny oraz nieznajomość prawd wiary, nauczanych przez Kościół Katolicki oraz fenomen tzw. duchowości. W trzecim rozdziale rozprawy zaprezentowano wpływ kultury tymczasowości na życie i działalność apostolską osób konsekrowanych i duszpasterzy. Przeprowadzona analiza wskazała na wewnętrzne i zewnętrzne przyczyny porzucenia życia kapłańskiego lub konsekrowanego. Wskazania, jakich udziela papież Franciszek, mają wymiar wspólnotowy i relacyjny. Rozprawa ma charakter interdyscyplinarny i wpisuje się w charakterystyczne dla teologii pastoralnej badania, służące duszpasterskiemu odczytywaniu "znaków czasu".The main research problem of this dissertation can be captured in the following question: How - in the light of the teaching of Pope Francis - the culture of temporariness affects the pastoral activity of the Church? This question implies also more specific questions: how does the culture of temporariness manifest itself in the religious life of the Catholics, and what are the consequences of it. How does it affect the lives of spouses, consecrated persons as well as the pastoral ministry? Furthermore, what are the problems which modern man living in a culture of temporariness faces? Finally, what guidelines for pastoral care in the conditions of the culture of temporariness are proposed in the teaching of Pope Francis? The first chapter of the dissertation introduced the concept of the culture of temporariness as understood by Pope Francis, and outlined its manifestations and consequences for social and religious life in the Western world. The last paragraph of the first chapter showed the religious means that Pope Francis proposes to counteract the threats of makeshift (temporary) culture. The analysis of the statement of the Holy Father showed that the world is the foundation for taking further steps to counteract the resulting from the culture of temporariness. On the basis of this foundation, an interpersonal brotherhood can be built, which recognizes the inalienable dignity of every human person. The second chapter presented an analysis of available research on peoples' religiosity. This analysis made it possible to highlight the selectivity of religious and moral belief, religious indifferentism, relativism in the approach to moral principles, as well as religious nomadism and ignorance of the truths of faith taught by the Catholic Church, and also the phenomenon of the so-called new spirituality The third chapter of the dissertation presented the impact of the culture of temporariness on the life and apostolic activity of consecrated persons and priests. The analysis demonstrated the reasons both external and internal for demonstrated the reasons both external and internal for abandoning the priestly or on priest consecrated life. The indications given by Pope Francis have a communal and relational dimension. This dissertation certainly has interdisciplinary character and therefore fits well in the research, appropriate to the pastoral theology, as well as serves well for the pastoral reading of the "signs of the times".