Hierarchia kościelna w świetle źródeł prawnych Kościoła Wschodniego (do połowy VI wieku)

Abstract

W niniejszym opracowaniu dokonano analizy ewolucji hierarchii kościelnej w VI w. w Kościele Wschodnim na podstawie tekstów prawnych zredagowanych w czterech środowiskach: północnosyryjskim, egipskim, małoazjatyckim oraz orientalnym (Persja i Armenia). Na początku przeprowadzono skróconą syntezę rozwoju hierarchii kapłańskiej w religii żydowskiej oraz Kościele pierwotnym. Już w pierwszych gminach chrześcijańskich ustanawiano [prezbiterów-biskupów i diakonów. W połowie III w. funkcjonowała siedmiostopniowa hierarchia: biskupi, prezbiterzy, diakoni (męscy i żeńscy), subdiakoni, egzorcyści, lektorzy, kantorzy. W kolejnej części niniejszego opracowania dokonano omówienia tekstów prawnych Kościoła Wschodniego. Analiza źródeł prawnych prowadzi do wniosku, że kanony zredagowane w środowisku syryjskim były pewnego rodzaju modelem i zawierały wzorcowe dla innych środowisk normy dotyczące duchownych. Tworzone w tej dziedzinie prawo traktowano w innych regionach jako aktualizację i uzupełnienie wcześniej istniejących kanonów. Do nich również odwoływali się prawodawcy soborowi. Kanony Kościoła Wschodniego zawierają normy regulujące ustanawianie i uprawnienia duchownych oraz ich obowiązki i zakazy. Zasadniczą część pracy stanowi omówienie funkcjonowania wszystkich stopni hierarchii całym Kościele Wschodnim. Różnice w ustawodawstwie dotyczącym duchownych w prawnym środowisku syryjskim, egipskim i małoazjatyckim były minimalne. Prawodawstwo Persji Armenii zawiera pewne oryginalne rozstrzygnięcia, jednakże podobne jak w innych częściach Kościoła — bazowało na wcześniejszym ustawodawstwie, zwłaszcza syryjskim.The study analyses the evolution of the church hierarchy up to the 6th century in the Eastern Church on the basis of legal text written in four environments: North Syrian, Egyptian, Asia Minor and Oriental (Persia and Armenia). At the beginning, an abbreviated synthesis of the development of the priesthood hierarchy in the Jewish religion and in the primary Church was carried out. Already in the first Christian communes, presbyter-bishops and deacons were established. In the middle of the 3rd century, there was a seven-level hierarchy: bishops, priests, deacons (male and female), subdeacons, exorcists, acolytes, and cantors. The next part of this study discusses the legal texts of the Eastern Church. The analysis of legal sources leads to the conclusion that the canons phrased in the Syrian environment were a kind of model and contained standards communities. The law created in this area was treated in other regions as updating and supplementing the previously existing canons. The legislators of the Council also referred to them. The canons of the Eastern Church contain norms which govern the establishment and privileges of clergy, as well as their duties and prohibitions. The main part of the work is an overview of the functioning of all levels of the hierarchy in the entire Eastern Church. The differences in clerical legislation in the Syrian, Egyptian, and Asia Minor legal environments were minimal. The legislation of Persia and Armenia contains some original solutions, however, like in other parts of the Church - it was based on earlier legislation, especially the Syrian one.