Przebieg prac nad projektami rozporządzeń zmieniających rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach (2024–2025)

Abstract

Niniejsze opracowanie koncentruje się na przebiegu prac nad projektami rozporządzeń, wydanych przez Ministra Edukacji dnia 26 lipca 2024 r. oraz 17 stycznia 2025 r., w celu zmiany rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizacji nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach. Celem analiz jest odpowiedź na pytania o przyczyny konfrontacyjnego stanowiska zajętego w tej sprawie przez przedstawicieli ministerstwa – z jednej strony, i reprezentantów kościołów i innych związków wyznaniowych – z drugiej. O ile bowiem poza dyskusją pozostaje fakt nieosiągnięcia pomiędzy nimi jakiegokolwiek porozumienia, o tyle winą za ten stan rzeczy obarczane bywają obie strony. Obok twierdzeń o rażącym niedopełnieniu obowiązków przez przedstawicieli resortu edukacji formułowane są zarzuty o brak woli współpracy i dialogu po stronie kościelnej. Przeprowadzona analiza dostępnej dokumentacji, zgromadzonej przede wszystkim na stronach Rządowego Centrum Legislacji, prowadzi do wniosku, że przedstawiciele ministerstwa od początku odrzucali potrzebę poszukiwania konsensusu z władzami kościołów i innych związków wyznaniowych, sprowadzając określony w art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty wymóg działania „w porozumieniu” z nimi wyłącznie do obowiązku „zebrania informacji i wymiany poglądów o stanowiskach wszystkich kościołów i związków wyznaniowych zainteresowanych nauczaniem religii w szkołach publicznych”. W tej sytuacji nie może dziwić, że reprezentanci wspólnot religijnych koncentrowali się na krytyce ministerialnych projektów oraz kwestiach proceduralnych. Jednak zarzucanie im braku woli dialogu nie znajduje potwierdzenia w zajmowanych przez nich stanowiskach.

This study focuses on the legislative process of drafting regulations issued by the Polish Minister of Education on 26 July 2024 and 17 January 2025, to amend the regulation of 14 April 1992 on the conditions and manner of organising religious education in public kindergartens and schools. The goal is to answer questions regarding the reasons for the confrontational position taken on this matter by representatives of the ministry – on the one hand, and representatives of churches and other religious organisations – on the other. While the fact that no agreement was reached between them remains beyond dispute, both sides are often blamed for this state of affairs. Beside claims of a gross failure on the part of representatives of the Ministry of Education to fulfil their obligations, criticism has also been directed at the Church for its unwillingness to cooperate and engage in dialogue. The analysis of available documentation, primarily that collected on the website of Rządowe Centrum Legislacji (Government Legislation Centre), leads to the conclusion that, from the outset, the representatives of the ministry dismissed the need to seek consensus with the authorities of churches and other religious organisations, reducing the requirement to act "in agreement" with them, as provided for in Article 12, Section 2 of the Act of 7 September 1991 on the Education System, to the obligation to “collect information and exchange views on the positions of all Churches and religious associations interested in teaching religion in public schools." In these circumstances, it is not surprising that the representatives of religious organisations focused on criticising ministerial drafts and on procedural issues. However, claims that they were unwilling to engage in dialogue find no confirmation in the positions they adopted.