Artykuły naukowe (WPPKiA)

Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/20.500.12153/112

Browse

Recent Submissions

Now showing 1 - 20 of 614
  • listelement.badge.dso-type Item ,
    Stamp duty for further (substitutive) power of attorney and court costs (Article 98 § 1 and 3 of the Code of Civil Procedure)
    (Wydawnictwo KUL, 2025) Dróżdż-Chmiel, Kinga
    The article concerns the costs associated with the stamp duty on a further procedural power of attorney. The publication aims to demonstrate that this expense should be – when additional conditions are met – be recognised as a necessary cost for the effective pursuit or defence of rights, regardless of whether it is paid by the main attorney, the substitutive attorney, or the principal. In this regard, the regulation of Article 98 § 1 and 3 of the Code of Civil Procedure is inappropriate, as on the one hand, it allows, for the awarding of costs related to the payment of stamp duty on power of attorney to the prevailing party when paid by a lawyer, and, at least, ambiguously regulates the situation when this duty is paid by the principal or a substitutive attorney. For this reason, Article 98 of the Code of Civil Procedure should be amended in the discussed part to clearly and without interpretative doubts to enable the awarding of costs related to the stamp duty on power of attorney (whether primary or further) to the winning party, regardless of whether the duty was paid by the principal, the main attorney, or the substitute, provided that this expense was incurred under circumstances indicating that it was a necessary cost for the effective pursuit or defence of rights. The research methods used in this study are the dogmatic-legal and analytical methods. They were used to conduct a thorough analysis of the currently applicable and relevant legal regulations from the perspective of the subject matter discussed. Artykuł dotyczy kosztów związanych z opłatą skarbową od dalszego pełnomocnictwa procesowego. W publikacji dąży się do wykazania, że wydatek ten powinien być – przy spełnieniu dodatkowych przesłanek – uznawany za koszt niezbędny do celowego dochodzenia praw lub obrony, niezależnie od tego, czy pokrywa go pełnomocnik główny, substytucyjny czy mandant. W przedmiotowym zakresie regulacja przepisu art. 98 § 1 i 3 K.p.c. nie jest właściwa, skoro z jednej strony umożliwia zasądzenie na rzecz wygrywającego kosztu uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, gdy płaci ją adwokat, a co najmniej w sposób niejasny reguluje sytuację, gdy opłatę tę uiszcza mandant albo pełnomocnik substytucyjny. Z tej przyczyny art. 98 K.p.c. powinien zostać znowelizowany w omawianej części tak, by bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych umożliwić zasądzanie co do zasady na rzecz strony wygrywającej postępowanie poniesionych kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (czy to głównego, czy dalszego), nawet bez względu na to, czy płaci ją mocodawca, pełnomocnik główny czy substytut, jeżeli tylko opłata ta została poniesiona w okolicznościach skutkujących przyjęcie, że był to koszt niezbędny do celowego dochodzenia praw lub celowej obrony. W opracowaniu wykorzystano metodę dogmatyczno-prawna oraz analityczną. Posłużyły one do tego, by dokonać wnikliwej analizy aktualnie obowiązujących i relewantnych z punktu widzenia omawianej tematyki regulacji prawnych.
  • listelement.badge.dso-type Item ,
    An Approving Commentary on the Judgement of the Supreme Administrative Court of 16 January 2025 (Case File II FSK 501/22)
    (Wydawnictwo KUL, 2025) Zawiślak, Michał
    The subject of this paper is an analysis of the relevance of tax law principles to the proper application of the income tax exemption of income of a church legal entity for religiously useful purposes. The Supreme Administrative Court upheld interpretation of the tax law that only entities directly involved in religious activities can benefit from this exemption. The article also addresses the problem of limiting aggressive tax optimisation involving church legal entities. The article points out the need to change the system of tax reliefs and preferences provided for religious associations. The ruling aims to reduce aggressive tax optimisation practices and ensure that tax exemptions are used for legitimate religious purposes, rather than for tax avoidance. This decision clarifies that only entities directly controlled by church legal entities are eligible for the exemption, reinforcing the importance of adhering to the true spirit of the law and preventing misuse. Finally, the ruling highlights the need for a deeper reflection on the systemic nature of tax exemptions for religious associations, suggesting that new tax solutions could be developed through bilateral agreements between the State and churches. This would align tax exemptions with modern tax principles. Przedmiotem analizy niniejszej glosy jest zastosowanie zwolnienia z podatku dochodowego dla dochodów kościelnych osób prawnych przeznaczonych na cele religijnie użyteczne na kanwie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2025 roku, II FSK 501/22. Ponadto w opracowaniu poruszono problem ograniczenia agresywnej optymalizacji podatkowej związanej z podmiotami kościelnymi. NSA potwierdził, że zwolnienia podatkowe muszą być wykorzystywane wyłącznie do celów religijnych, a nie unikania opodatkowania. Dodatkowo NSA zaznaczył, że tylko podmioty religijne bezpośrednio zaangażowane mogą korzystać z tego zwolnienia, co podkreśla konieczność przestrzegania prawdziwego celu ustawy i zapobiegania jej nadużywaniu. W komentarzu wskazano na potrzebę głębszej refleksji nad systemem zwolnień podatkowych dla związków wyznaniowych, sugerując, że nowe rozwiązania podatkowe mogłyby zostać opracowane w ramach umów bilateralnych między państwem a związkami wyznaniowymi. Taki krok pozwoliłby lepiej dostosować zwolnienia podatkowe do współczesnych zasad prawa podatkowego.
  • listelement.badge.dso-type Item ,
    The intersection of judicial and extrajudicial supervision of the activities of court enforcement officers. The review article of Monika Dziewulska’s monograph, Ex officio supervision of the activities of court enforcement officers pursuant to Article 759 § 2 of the Code of Civil Procedure, Wolters Kluwer Polska, Warsaw 2025, pp. 379
    (Wydawnictwo KUL, 2025) Woch, Katarzyna
    The article is devoted to the issues related to the supervision of court enforcement officers’ activities, in particular judicial and administrative supervision, and the interrelationship between these types of supervision. The protection of the rights of participants in enforcement proceedings within the framework of substantive supervision is possible not only thanks to appropriate appeal measures, but also thanks to the introduction of permanent judicial supervision exercised ex officio, referred to in Article 759 § 2 of the Code of Civil Procedure. The powers of the president of the regional court at which the enforcement officer operates – within the framework of administrative supervision include, among others, notifying the court of the need to issue orders to the court enforcement officer under Article 759 § 2 of the Code of Civil Procedure, as well as examining the correctness of the implementation of court orders issued under Article 759 § 2 of the Code of Civil Procedure. Therefore, even a cursory analysis of the provisions regulating the institution of supervision over the activities of court enforcement officers leads to the conclusion that judicial and extrajudicial supervisory measures may overlap. Nevertheless, it is necessary to set a boundary preventing administrative supervision from interfering with the activities falling within the scope of judicial supervision. The considerations presented in this article are based on M. Dziewulska’s monograph concerning this issue. Artykuł jest poświęcony problematyce związanej z nadzorem nad działalnością komorników sądowych, w szczególności z nadzorem judykacyjnym i nadzorem administracyjnym, oraz kwestią wzajemnych powiązań między wymienionymi rodzajami nadzoru. Ochrona praw uczestników postępowania egzekucyjnego w ramach nadzoru merytorycznego jest możliwa nie tylko dzięki stosownym środkom zaskarżenia, lecz także dzięki wprowadzeniu stałego nadzoru sądowego sprawowanego z urzędu, o którym mowa w art. 759 § 2 k.p.c. Uprawnienia prezesa sądu rejonowego, przy którym komornik działa – w ramach nadzoru administracyjnego – obejmują m.in. zawiadamianie sądu o potrzebie wydania komornikowi zarządzeń w trybie art. 759 § 2 k.p.c., jak i badanie prawidłowości realizacji zarządzeń sądu wydanych w trybie art. 759 § 2 k.p.c. Już zatem nawet pobieżna analiza przepisów regulujących instytucję nadzoru nad działalnością komorników sądowych prowadzi do wniosku, że środki nadzoru judykacyjnego i pozajudykacyjnego mogą się ze sobą krzyżować. Celem artykułu jest odpowiedź na pytanie o możliwość wyznaczenia granicy, która przeciwdziałałaby wkroczeniu nadzoru administracyjnego w działania wchodzące w zakres nadzoru judykacyjnego. Przedstawione w artykule rozważania prowadzone są na podstawie lektury monografii M. Dziewulskiej, dotyczącej tej właśnie tematyki.
  • listelement.badge.dso-type Item ,
  • listelement.badge.dso-type Item ,
  • listelement.badge.dso-type Item ,
  • listelement.badge.dso-type Item ,
    United States Concepts of Due Process in Criminal Procedure and the International Criminal Court
    (Wydawnictwo KUL, 2025) Swenson, Delaine Russell
    The provisions of the Rome Statute of the International Criminal Court should be evaluated considering the due process principles of the United States Constitution to determine if it would be appropriate for the US government to sanction the sending of a US citizen to the ICC or adopting the Rome Statute. There are several areas including the right to trial by jury, right to confrontation, speedy trial and the composition of the Court that raise serious due process concerns from an American perspective. Considering the ICC’s inability to guarantee the same due process protected by the US Constitution there are serious doubts about American involvement in the Court.
  • listelement.badge.dso-type Item ,
    Gloss on the Judgment of the Court of Justice of the European Union of 9 November 2023, Staatsanwaltschaft Aachen, C-819/21
    (Wydawnictwo KUL, 2025) Smarzewski, Marek Ryszard
    The subject of considerations undertaken in the paper is the judgment of CJEU of 9 November 2023, Staatsanwaltschaft Aachen, C-819/21. The commented judgment was issued in response to preliminary questions submitted by the Landgericht Aachen (Regional Court, Aachen). It primarily addresses the possibility to recognise and enforce a custodial sentence by a court of the executing state if there are grounds to believe that the conditions in the issuing state – at the time of the judgment to be enforced or subsequent judgments concerning it – are inconsistent with the fundamental right to a fair trial, in particular because the judicial system in the Member State in question has been found to be incompatible with the rule of law and has a specific, adverse effect on the convicted person in the proceedings. CJEU ruled that the application of an exceptional ground for refusal not expressly regulated in FD 2008/909 is possible after conducting two-step test developed in CJEU’s case law with respect to the procedure for enforcing an EAW. This position of CJEU does not deserve uncritical approval, even though it is essentially consistent with the CJEU’s approach to the significance of abstract and concrete deficiencies relating to fundamental rights, including those affecting the right to a fair trial, in relation to the principle of mutual recognition of judgments and the exceptional possibility of derogation from it. The solution developed in the judgment of 9 November 2023 fails to take into account the fundamental differences between the EAW procedure and that set out in FD 2008/909 and raises doubts as to its functionality.
  • listelement.badge.dso-type Item ,
  • listelement.badge.dso-type Item ,
    Między troską a kontrolą. O (nie)widzialności praw intymnych osób z niepełnosprawnościami w dyskursie społecznym, prawnym i etycznym
    (Wydawnictwo KUL, 2025) Zielińska-Król, Katarzyna; Kasprzak, Sylwester
    Celem artykułu jest analiza seksualności osób z niepełnosprawnością w perspektywie społecznej, prawnej i etycznej, z uwzględnieniem mechanizmów systemowej dyskryminacji oraz barier utrudniających realizację prawa do intymności, relacji i autonomii cielesnej. Seksualność, będąca integralnym elementem tożsamości człowieka, w przypadku osób z niepełnosprawnością pozostaje sferą marginalizowaną i obciążoną stereotypami społecznymi, co prowadzi do wykluczenia emocjonalnego tych osób i ograniczenia ich dostępu do edukacji, opieki i możliwości budowania relacji. Artykuł opiera się na społecznym modelu niepełnosprawności i wykorzystuje metodę krytycznej analizy literatury przedmiotu, dokumentów prawnych oraz współczesnych teorii etycznych (deontologicznej, utylitarystycznej i etyki cnót). Wskazuje na konieczność rewizji obowiązujących norm kulturowych i praktyk instytucjonalnych oraz postuluje wprowadzenie inkluzyjnych polityk publicznych wspierających seksualną i relacyjną podmiotowość osób z niepełnosprawnością. Artykuł ma charakter przeglądowo-analityczny i stanowi głos w debacie nad godnością, sprawiedliwością i równością w kontekście cielesności i autonomii osób z niepełnosprawnością. The aim of the article is to analyze the sexuality of people with disabilities from a social, legal, and ethical perspectives, taking into account the mechanisms of systemic discrimination and the barriers that impede the exercise of the right to intimacy, relationships, and bodily autonomy. In the case of people with disabilities, sexuality, which is an integral part of human identity, remains a marginalized sphere, burdened by social stereotypes, leading to emotional exclusion of such people and their restricted access to education, care, and relationships. The article is based on the social model of disability and uses the method of critical analysis of the literature on the subject, legal documents, and contemporary ethical theories (deontological, utilitarian, and virtue ethics). The authors identify the need to revise existing cultural norms and institutional practices and argue for the introduction of inclusive public policies that support the sexual and relational subjectivity of people with disabilities. The article is review-analytic in nature and contributes to the debate on dignity, justice, and equality in the context of the corporeality and autonomy of people with disabilities.
  • listelement.badge.dso-type Item ,
    Wolność religijna w społeczeństwie wielowyznaniowym na przykładzie Węgier
    (Wydawnictwo KUL, 2025) Ćwikła, Leszek
    Opracowanie zawiera analizę przepisów ustawodawstwa węgierskiego regulujących wolność religijną w aspekcie indywidualnym i instytucjonalnym. Podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, czy przepisy prawne odpowiednio zabezpieczają tę wolność. Na podstawie przeprowadzonej analizy stwierdzono, iż w przypadku indywidualnego wymiaru wolności religijnej na Węgrzech każdy obywatel może korzystać z niej w równym stopniu. Państwo może zwalczać zachowania, które godzą w tę wolność, m.in. egzekwując przestrzeganie przepisów prawa karnego określających przestępstwa przeciwko wolności religijnej. Istotną rolę odgrywają również przepisy prawa cywilnego zapewniające ochronę dóbr osobistych oraz prawa pracy, z których wynika wymóg równego traktowania i niedyskryminowania ze względu na przekonania religijne. Jeśli chodzi o wolność religijną w aspekcie instytucjonalnym, to w obecnym stanie prawnym trudno mówić o formalnej równości prawnej wspólnot religijnych, co oznacza, że w tym zakresie państwo nie zapewnia wszystkim obywatelom jednakowej możliwości swobodnego i dobrowolnego realizowania prawa do wolności religijnej. Based on an analysis of the provisions of Hungarian legislation regulating the individual and institutional aspects of religious freedom, this study attempts to determine whether such legislation adequately protects this freedom. It concludes that all Hungarian citizens can equally exercise individual religious freedom. The state can combat behaviour that undermines this freedom by, among other things, enforcing criminal law provisions that define offences against it. Civil law ensuring the protection of personal rights and labour law requiring equal treatment and non-discrimination on the basis of religious beliefs also play an important role. By contrast, when it comes to the institutional religious freedom, the important fact is that the equality for religious communities is not ensured. In this aspect the state does not provide all citizens with the equal opportunity to freely and voluntarily exercise their right to religious freedom.
  • listelement.badge.dso-type Item ,
    Realizacja konstytucyjnej zasady równouprawnienia kościołów i innych związków wyznaniowych w wybranych przepisach prawa polskiego
    (Wydawnictwo KUL, 2025) Abramowicz, Aneta M.
    Zasada równouprawnienia kościołów i innych związków wyznaniowych została wyrażona w art. 25 ust. 1 Konstytucji RP. Stanowi gwarancję poszanowania wolności sumienia i religii wszystkich ludzi, równych w swojej godności. Wolność ta może być realizowana również w ramach związku wyznaniowego. Jednak realizacja tej zasady w polskim systemie prawnym wywołuje wątpliwości. Celem podjętych rozważań jest omówienie realizacji konstytucyjnej zasady równouprawnienia związków wyznaniowych w wybranych przepisach prawnych, co pozwoli na weryfikację tezy, że nie we wszystkich dziedzinach ta konstytucyjna zasada znajduje właściwą realizację. Konstytucyjna zasada równouprawnienia związków wyznaniowych jest nakazem, standardem prawnym, któremu polski prawodawca stara się sprostać. Jednak mimo obowiązywania jej w polskim systemie prawnym już od ponad 30 lat, nadal można znaleźć przypadki jej nieprzestrzegania, co zasługuje na krytykę. Za niedopuszczalne trzeba uznać w szczególności różnicowanie sytuacji prawnej związków wyznaniowych wyłącznie w oparciu o formę uregulowania ich sytuacji prawnej. The principle of equal rights for churches and other religious organisations is set out in Article 25, Section 1, of the Constitution of the Republic of Poland. It guarantees respect for every person’s freedom of conscience and religion, grounded in the equal dignity of all people. This freedom may also be exercised within a religious organisation. However, the implementation of this principle in the Polish legal system has generated some controversy. This paper aims to examine the implementation of the constitutional principle of equal rights for religious organisations within selected legal regulations. In doing so, it tests the hypothesis that this constitutional principle is not always properly upheld. The principle functions as a legal standard that the Polish legislator strives to observe. However, despite having been in force in the Polish legal system for over 30 years, violations of this principle can still be observed, a fact that deserves criticism. In particular, it is unacceptable to differentiate the status of religious organisations solely on the basis of the form of its regulation.
  • listelement.badge.dso-type Item ,
    O przesłance „przy wykonywaniu” z art. 430 Kodeksu cywilnego – uwagi na tle wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 września 2022 r., II CSKP 466/22
    (Wydawnictwo KUL, 2025) Zakrzewski, Piotr
    Przesłanka odpowiedzialności zwierzchnika za szkodę wyrządzoną przez podwładnego, wymagająca aby szkoda powstała „przy wykonywaniu powierzonej czynności” (art. 430 k.c.), jest ciągle przedmiotem sporów. Celem artykułu jest ustalenie znaczenia tej przesłanki z uwagi na jej kontrowersyjną wykładnię, zaprezentowaną przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 września 2022 r. (II CSKP 466/22). W wyroku tym uznano, że w omawianej przesłance mieści się także przypadek umyślnego wyrządzenia szkody uczennicy wskutek dokonania czynu nierządnego przez księdza, co skutkuje odpowiedzialnością struktur kościelnych za tę szkodę. Sąd Najwyższy bezpodstawnie jednak przyjął, że szkoda przy wykonywaniu powierzonej czynności zachodzi także wówczas, gdy wykonywanie powierzonych obowiązków przez podwładnego, w tym przypadku księdza, umożliwiło mu wyrządzenie szkody. Jest to więc przykład daleko idącej wykładni rozszerzającej, którą można ocenić jako wykładnię contra legem, ponieważ w istocie ustanawia ona – wbrew brzmieniu art. 430 k.c. – odpowiedzialność powierzającego za szkodę wyrządzoną jedynie przy okazji wykonywania powierzonej czynności. Dotychczas przy wykładni omawianej przesłanki sięgano do różnych kryteriów, takich jak adekwatny związek przyczynowy, cel działania podwładnego, a także wewnętrzny, bezpośredni związek między powierzoną czynnością a zachowaniem podwładnego, z którego wynikła szkoda. Te kryteria zasadniczo wykluczały przyjęcie takiej wykładni, jaką w wyroku z dnia 6 września 2022 r. zaprezentował Sąd Najwyższy. Najbardziej adekwatne wydaje się przy tym ostatnie kryterium. Jest ono także przyjmowane w nauce niemieckiej na tle bliźniaczego do art. 430 k.c. przepisu tamtejszego Kodeksu cywilnego (§ 831). Kierując się tym kryterium, należy uznać, że szkodą przy wykonywaniu powierzonej czynności jest taka szkoda, która jest wynikiem wadliwej realizacji przez podwładnego powierzonej mu czynności, a nie dokonania przez niego innej czynności. Oznacza to, że powierzający nie odpowiada za czynności umyślne podwładnego, takie jak czyn nierządny, kradzież itp. Powierzający, taki jak kościelna osoba prawna, nie może więc odpowiadać za skutki czynu nierządnego księdza, dokonanego jedynie przy okazji wykonywania powierzonych mu czynności. The premise of the superior’s liability for damage caused by a subordinate (Article 430 of the Polish Civil Code), according to which the damage should occur ‘during the performance of the entrusted activity’, is still the subject of disputes. The purpose of this paper is to determine the meaning of this premise in view of its controversial interpretation by the Supreme Court in its judgment of 6 September 2022 (II CSKP 466/22). The judgment found that this premise covered a case of intentional harm to a schoolgirl arising from an indecent act by a priest, which resulted in the liability of church institutions for this damage. The Supreme Court wrongly assumed, however, that damage ‘during the performance of the entrusted activity’ also occurred when the performance of the entrusted duties by a subordinate, in this case a priest, enabled him to cause the damage. This is an example of a far-reaching, expansive interpretation that can be assessed as an interpretation contra legem, because it establishes – contrary to the wording of Article 430 of the Civil Code – the entrusting party’s liability for damage caused only at the opportunity of performing the entrusted activity. So far, when interpreting the premise under discussion, various criteria have been used, such as an adequate causal relationship, the purpose of the subordinate’s action or an internal, direct relationship between the entrusted activity and the subordinate’s conduct from which the damage resulted. These criteria exclude the adoption of the interpretation presented by the Supreme Court. The last criterion seems to be the most adequate, and it is also accepted in German scholarship in the context of § 831 of the German Civil Code, which is similar to the analysed Polish provision. Guided by this criterion, it should be recognised that damage during the performance of the entrusted activity results from the subordinate’s defective performance of the entrusted duties and not other activity. This means that the entrusting party is not generally liable for the subordinate’s intentional actions, such as an indecent act or theft. Under Polish law, the entrusting party, such as a church legal entity, cannot therefore be liable for indecent acts committed by a priest.
  • listelement.badge.dso-type Item ,
    Obowiązek gminy wyznaniowej żydowskiej udostępniania informacji publicznej dotyczącej zarządzania cmentarzem. Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2023 r., III OSK 5508/21
    (Wydawnictwo KUL, 2025) Gapski, Maciej P.
    Omawiane orzeczenie odnosi się do kwestii wypełniania obowiązków wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej przez gminy wyznaniowe żydowskie w zakresie prowadzenia przez nie cmentarzy wyznaniowych. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarządzenie cmentarzem wyznaniowym, w zakresie realizacji prawa do godnego pochówku, stanowi zadanie publiczne niezależnie od tego, czy w danej miejscowości istnieją również cmentarze komunalne. W wyroku wskazano, że cmentarze wyznaniowe należy zakwalifikować jako urządzenia użytku publicznego, mające na celu zaspokajanie potrzeb wyznawców danej religii w zakresie chowania zwłok. Związek wyznaniowy zarządzając cmentarzem i przeprowadzając obrzędy pogrzebowe, realizuje przysługujące każdemu człowiekowi prawo do godnego pochówku. Prawo to uznano za publiczne prawo podmiotowe, którego realizacja stanowi zadania publiczne. Sąd w wyroku odniósł się wyłącznie do kwestii podmiotowych – obowiązku gminy wyznaniowej – w zakresie realizacji obowiązku udostępniania informacji publicznej, nie przesądził jednak o zakresie przedmiotowym – czyli tego, jakie informacje powinny być udostępnianie. Analiza tego orzeczenia oraz odniesienie do innych wyroków sądów administracyjnych i stanowiska doktryny pozwala na zaaprobowanie poglądu przedstawionego w wyroku. Prawidłowe jest bowiem powiązanie obowiązku udostępniania informacji publicznej z realizacją zadania publicznego wypływającego z publicznego prawa podmiotowego do godnego pochówku. Poza zakresem rozważań sądu pozostawiono kwestie przedmiotowe dostępu do informacji publicznej, do których odnosi się jednak niniejsze opracowanie. The commented judgement refers to the issue of fulfilling the obligations arising from the Polish Act on Access to Public Information by Jewish religious communities in the scope of managing a religious cemetery. The Supreme Administrative Court found that the management of a religious cemetery is a public task regardless of whether there are also municipal cemeteries in a given commune. The judgement indicated that religious cemeteries should be classified as public facilities intended to meet the needs of followers of a given religion in terms of burying bodies. By managing the cemetery and carrying out funeral rites, the religious organisation realises the right of every person to a decent burial. This right was considered a public subjective right, the implementation of which constitutes public tasks. In the judgement, the court referred only to subjective issues – the obligation of the religious community to fulfil the obligation to make information available, but did not decide on the material scope – i.e. what information should be made available. The analysis of this judgement and reference to other judgements of administrative courts and the position of the doctrine allow us to approve the view presented in the judgement. It is correct to link the obligation to provide public information with the implementation of a public task arising from the public subjective right to a decent burial. The subject matters of access to public information, to which this study refers, were left outside the scope of the court’s considerations.
  • listelement.badge.dso-type Item ,
    Relacja zwierzchnictwa jako przesłanka odpowiedzialności podmiotów kościelnych za szkody wyrządzone z winy duchownych – perspektywa prawnokanoniczna. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 września 2022 r., II CSKP 466/22
    (Wydawnictwo KUL, 2025) Ludwig, Michał
    W komentowanym orzeczeniu Sąd Najwyższy uznał, że zwierzchnikami w rozumieniu art. 430 k.c. wobec wikariusza parafialnego są jego proboszcz, parafia, biskup i diecezja. Wyrok należy uznać za kontrowersyjny z kilku względów. Po pierwsze, nadano szczególny status roszczeniu odszkodowawczemu powstałemu na skutek czynu seksualnego duchownego wobec małoletniego. Skład orzekający ocenił jako słuszne oddalenie zarzutu przedawnienia tego roszczenia poprzez zastosowanie instytucji nadużycia prawa podmiotowego (art. 5 k.c.). Ponadto duże wątpliwości budzi szerokie rozumienie przesłanki wyrządzenia szkody przez podwładnego „przy wykonywaniu czynności powierzonej” (art. 430 k.c.). Przede wszystkim jednak w glosie podjęto kwestię sięgania przez sąd polski do przepisów Kodeksu Prawa Kanonicznego dla zbadania, czy w stanie faktycznym sprawy wskazane wyżej cztery podmioty kościelne były zwierzchnikami (w rozumieniu cywilistycznym) wikariusza parafialnego. Bez spełnienia warunku zwierzchnictwa żadnego z tych podmiotów nie można by pociągnąć do odpowiedzialności odszkodowawczej na gruncie art. 430 k.c. Jako że spośród wymienionych pozwanymi w procesie były tylko parafia i diecezja, to jedynie te dwa podmioty zobowiązano wyrokiem do zapłaty zadośćuczynienia na rzecz powoda. Glosa jest krytyczna w stosunku do wyników sądowej wykładni dotyczącej relacji proboszcza, parafii i diecezji wobec wikariusza parafialnego. Wykazano, że trudno przypisać cywilistyczny przymiot zwierzchnika proboszczowi, gdyż w relacji do wikariusza jest on raczej współpracownikiem (choć z większymi kompetencjami) niż przełożonym. Za zwierzchnika wikariusza tym bardziej nie można uznać parafii, w której ten posługuje – chociażby dlatego, że sam organ parafii (proboszcz) nie jest przełożonym tego duchownego. Na gruncie przepisów Kodeksu Prawa Kanonicznego możliwe jest natomiast potraktowanie biskupa diecezjalnego jako zwierzchnika podległego mu wikariusza. Biskup powierza wikariuszowi czynności do wykonywania, a ten podlega w czasie ich wykonywania w określonym zakresie kierownictwu biskupa. Aby wszakże można było przypisać biskupowi odpowiedzialność na zasadach art. 430 k.c., konieczne jest stwierdzenie spełnienia kolejnych przesłanek, w tym głównie przesłanki wyrządzenia szkody „przy wykonywaniu” czynności powierzonej. Wykluczyć należy jednak odpowiedzialność diecezji na zasadach art. 430 k.c. Sąd Najwyższy niesłusznie uznał, iż każda czynność biskupa jest jednocześnie wykonywana w ramach reprezentacji diecezji, której duchowny ten jest organem. Czynności kierownicze biskupa wykonywane wobec wikariusza parafialnego należy uznać za czynności własne biskupa, stąd to jemu, a nie diecezji należało przypisać przymiot zwierzchnika. In the commented judgement, the Supreme Court held that superiors within the meaning of Article 430 of the Polish Civil Code, in relation to a parochial vicar, include the parish priest, the parish, the bishop, and the diocese. The judgement should be regarded as controversial for several reasons. First, a special legal status was attributed to claims for damages arising from a clergyman’s sexual act against a minor. The adjudicating panel considered it justified to reject the defence of limitation of such a claim by applying the doctrine of abuse of rights under Article 5 of the Civil Code. Moreover, serious doubts are raised by the broad interpretation of the condition of damage caused by a subordinate “in the performance of an entrusted activity” (Article 430 of the Civil Code). However, the commentary primarily addresses the issue of the Polish court’s reference to the provisions of the Code of Canon Law in order to determine whether, under the facts of the case, the four ecclesiastical entities listed above could be considered superiors (in the civil law sense) of the parochial vicar. Without establishing the condition of superiority, none of these entities could be held liable for damages under Article 430 of the Civil Code. Since only the parish and the diocese were named as defendants in the proceedings, only these two entities were ultimately ordered by the judgement to pay compensation to the claimant. The commentary is critical of the court’s interpretation concerning the relationship between the parish priest, the parish, and the diocese in relation to the parochial vicar. It is demonstrated that it is difficult to attribute the civil-law status of superior to the parish priest, as in relation to the vicar he acts rather as a collaborator (albeit with broader competences) than as a superior. Consequently, the parish in which the vicar serves cannot be regarded as his superior – if only because the parish authority itself (the parish priest) is not the vicar’s superior. However, under the provisions of the Code of Canon Law, it is possible to treat the diocesan bishop as the superior of the subordinate vicar. The bishop entrusts the vicar with activities to perform, and the vicar remains subject to the bishop’s direction to a certain extent during the performance of such activities. Nevertheless, in order to establish the bishop’s liability under Article 430 of the Civil Code, it is necessary to determine the fulfilment of further conditions provided for in that article, particularly whether the damage was caused “in the performance” of the entrusted activity. The liability of the diocese under Article 430 of the Civil Code must, however, be excluded. The Supreme Court erroneously held that every act of the bishop is simultaneously performed within the scope of representation of the diocese, of which the bishop is an organ. The managerial actions of the bishop towards the parochial vicar should be regarded as the bishop’s own acts, and therefore it is the bishop himself – and not the diocese – who should be attributed with the status of superior.
  • listelement.badge.dso-type Item ,
    Ustawa zasadnicza Państwa Watykańskiego z dnia 13 maja 2023 r. Tłumaczenie i komentarz
    (Wydawnictwo KUL, 2025) Dyda, Konrad
    W dniu 13 maja 2023 r. Ojciec Święty Franciszek promulgował nową ustawę zasadniczą Państwa-Miasta Watykan. Jest to trzecia ustawa zasadnicza wydana dla tego państwa. Przyniosła szereg istotnych zmian, wśród których kluczowe wydaje się wprowadzenie do watykańskiego porządku prawnego zasady oddzielenia porządku państwowego od Kurii Rzymskiej i innych instytucji Stolicy Apostolskiej oraz wyraźne zapewnienie szeregu rozwiązań składających się na zasadę legalizmu. Zmiany wprowadzone za sprawą tego aktu należy postrzegać w perspektywie dynamicznego rozwoju watykańskiego porządku prawnego. Obecnie są one determinowane przez „dostosowywanie” tego systemu do norm prawa międzynarodowego. Nie zmienia to jednak faktu, że ustawodawca watykański zasadniczą rolę w systemie prawnym Państwa Watykańskiego nadal przyznaje prawu kanonicznemu. Można przyjąć, że prawo kanoniczne przede wszystkim określa naturę Państwa Watykańskiego, jest podstawowym źródłem prawa, pierwszym kryterium interpretacji ustaw, przesłanką recepcji prawa włoskiego oraz granicą „dostosowywania” się prawa watykańskiego do norm prawa międzynarodowego, a także wyznacza podstawowe zasady watykańskiego porządku prawnego, zwłaszcza w obszarze prawa procesowego. Ostatni ze wskazanych obszarów jest o tyle ciekawy, że w Państwie Watykańskim obowiązują różnorakie ustawy regulujące kwestie proceduralne – od recypowanych z włoskiego prawa, po wydane specjalnie dla Państwa Watykańskiego (Kodeks postępowania cywilnego). On 13 May 2023, Pope Francis promulgated a new fundamental law for the Vatican City State. This is the third fundamental law issued for this state. It brought about a number of significant changes, among which the most important seem to be the introduction into the Vatican legal system of the principle of separation of the state order from the Roman Curia and other institutions of the Holy See, as well as a clear provision of a number of solutions constituting the principle of legalism. The changes introduced by this act should be seen in the context of the dynamic development of the Vatican legal system. Currently, they are determined by the ‘adaptation’ of this system to international law standards. However, this does not change the fact that the Vatican legislator continues to assign a fundamental role in the legal system of the Vatican State to canon law. It can be assumed that canon law primarily defines the nature of the Vatican State, is the fundamental source of law, the primary criterion for interpreting statutes, the basis for the reception of Italian law and the limit of the ‘adaptation’ of Vatican law to international law standards, and also sets out the basic principles of the Vatican legal order, especially in the area of procedural law. The last of these areas is interesting in that the Vatican City State has various laws regulating procedural issues, ranging from those adopted from Italian law to those issued specifically for the Vatican City State (Code of Civil Procedure). 13 травня 2023 року Святіший Отець Франциск проголосив нову конституцію Держави-Міста Ватикан. Це третя конституція, ухвалена для цієї держави. Вона принесла ряд суттєвих змін, серед яких ключовою видається впровадження до ватиканського правового порядку принципу відокремлення державного управління від Римської курії та інших інституцій Апостольської столиці, а також чітке забезпечення низки рішень, що реалізують принцип легалізму. Зміни, внесені цим актом, слід розглядати в перспективі динамічного розвитку ватиканського правового порядку. Нині вони визначаються як “адаптація” цієї системи до норм міжнародного права. Це, однак, не змінює того факту, що ватиканський законодавець продовжує відводити канонічному праву провідну роль у правовій системі Ватикану. Можна вважати, що канонічне право, перш за все, визначає природу Ватиканської держави, є основним джерелом права, першим критерієм тлумачення законів, передумовою рецепції італійського права та межею “адаптації” ватиканського права до норм міжнародного права, а також визначає ключові принципи ватиканського правового порядку, зокрема в сфері процесуального права. Остання з зазначених сфер є цікавою тим, що у Ватикані діють різноманітні закони, що регулюють процедурні питання – від запозичених з італійського права до нормативних актів, виданих спеціально для Ватикану (Цивільний процесуальний кодекс). 13 мая 2023 г. Святой Отец Франциск обнародовал новый основной закон Государства Града Ватикан. Это третий основной закон, изданный для этого государства. Он внес ряд существенных изменений, среди которых ключевым является введение в правовой порядок Ватикана принципа отделения государственного порядка от Римской Курии и других институтов Апостольского Престола, а также четкое обеспечение ряда решений, составляющих принцип легализма. Изменения, внесенные этим законом, следует рассматривать в перспективе динамичного развития правового порядка Ватикана. В настоящее время они определяются «адаптацией» этой системы к нормам международного права. Однако это не меняет того факта, что законодатель Ватикана по-прежнему отводит каноническому праву основополагающую роль в правовой системе Государства Града Ватикан. Можно считать, что каноническое право, прежде всего, определяет природу Государства Града Ватикан, является основным источником права, первым критерием толкования законов, предпосылкой для принятия итальянского права и границей «адаптации» ватиканского права к нормам международного права, а также определяет основные принципы ватиканского правопорядка, особенно в области процессуального права. Последний из указанных аспектов интересен тем, что в Ватикане действуют различные законы, регулирующие процессуальные вопросы – от перенятых из итальянского права до специально принятых для Государства Града Ватикан (Гражданский процессуальный кодекс).
  • listelement.badge.dso-type Item ,
    Rozwiązania prawnopodatkowe zawarte w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych przeciwdziałające unikaniu opodatkowania. Artykuł recenzyjny monografii Karoliny Rutkowskiej-Barnaś, Szczególne klauzule antyabuzywne w polskim porządku prawnym. Między unikaniem opodatkowania a planowaniem podatkowym, stan prawny na 1 czerwca 2024 r., Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2024
    (Wydawnictwo KUL, 2025) Münnich, Monika
    Artykuł jest poświęcony problematyce związanej z wprowadzaniem do przepisów prawa podatkowego, a w szczególności ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych coraz liczniejszych i coraz bardziej skomplikowanych, nie tylko pod względem prawnym, ale również stricte językowym, rozwiązań normatywnych. Zgodnie z intencją projektodawców ich zasadniczym celem jest uszczelnianie system podatkowego. Jednym z podstawowych problemów rezonujących na praktykę podatkową jest brak jednolitej interpretacji zakresów znaczeniowych pojęć wykorzystywanych do konstrukcji owych instytucji prawnych, takich jak unikanie opodatkowania, uchylanie się od opodatkowania, nadużycie prawa lub planowanie podatkowe, czy też wyrażenia kluczowego dla niniejszego artykułu, jakim są klauzule antyabuzywne. Niestety owa niejednolitość pojmowania wymienionych pojęć występuje także w literaturze przedmiotu. Przedstawione w artykule rozważania mają charakter stricte teoretyczno-prawny i prowadzone są na kanwie lektury monografii K. Rutkowskiej-Barnaś, poświęconej tej właśnie tematyce. The article is devoted to issues related to the introduction of increasingly numerous and complex normative solutions into tax law, in particular the Corporate Income Tax Act, not only in legal terms, but also strictly in linguistic terms. According to the intention of the drafters, their main goal is to tighten up the tax system. One of the fundamental problems affecting tax practice is the lack of a uniform interpretation of the meanings of terms used to construct legal institutions, such as tax avoidance, tax evasion, abuse of law or tax planning, or the term key to this article, namely anti-abuse clauses. Unfortunately, this inconsistency in understanding the above concepts is also present in the literature on the subject. The considerations presented in this article relate strictly to the theory of law and are based on a reading of the monograph by K. Rutkowska-Barnaś devoted to this very subject. Стаття присвячена проблематиці впровадження до податкового законодавства, зокрема до Закону про податок на прибуток юридичних осіб, дедалі численніших і дедалі складніших – як з юридичної, так і з мовної точки зору – нормативних положень. Згідно з задумом авторів законопроєкту, їхньою основною метою є ущільнення податкової системи. Однією з основних проблем, що знаходять відображення у податковій практиці, є відсутність єдиного тлумачення значень понять, які використовуються для формування таких правових інститутів, як ухилення від сплати податків, уникнення оподаткування, зловживання правом або податкове планування, а також ключового для цієї статті терміна – антизловживні положення. На жаль, така неоднорідність тлумачення вказаних понять спостерігається також у фаховій літературі з цієї тематики. Міркування, викладені в статті, мають суто теоретико-правовий характер і ґрунтуються на монографії К. Рутковської-Барнась, присвяченій цій тематиці. Статья посвящена проблемам, связанным с введением в налоговое законодательство, в частности в закон о налоге на прибыль юридических лиц, все более многочисленных и сложных, не только с юридической, но и с чисто лингвистической точки зрения, нормативных решений. Согласно замыслу авторов законопроекта, их основной целью является улучшение эффективности налоговой системы. Одной из основных проблем, влияющих на налоговую практику, является отсутствие единой интерпретации содержания понятий, используемых для построения таких правовых институтов, как уклонение от налогообложения, уклонение от уплаты налогов, злоупотребление правом или налоговое планирование, а также ключевого для данной статьи выражения «антизлоупотребительные оговорки». К сожалению, такая неоднородность понимания указанных понятий встречается также в литературе по данному вопросу. Рассуждения, представленные в статье, носят stricte теоретико-правовой характер и основаны на монографии К. Рутковской-Барнась, посвященной именно этой теме.
  • listelement.badge.dso-type Item ,
  • listelement.badge.dso-type Item ,
  • listelement.badge.dso-type Item ,