Koncepcja racjonalnego prawodawcy w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego

Abstract

Dysertacja dotyczy ujęcia tytułowej koncepcji w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego od początku jego funkcjonowania do końca 2021 roku. Głównym celem badawczym rozprawy jest odpowiedź na pytanie o to, czy Trybunał Konstytucyjny wypracował w swoim orzecznictwie własną, spójną koncepcję racjonalnego prawodawcy. Analiza rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego wskazuje, iż za podstawę koncepcji racjonalnego prawodawcy uznaje on zasadę demokratycznego państwa prawnego, powołując się równie często w tym kontekście na zasady poprawnej legislacji, proporcjonalności i równości. Jednakże nie sposób spójnie i kompletnie wyznaczyć cech, które powinien posiadać racjonalny prawodawca w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Można za to zauważyć, że poglądy nauki prawa w tej materii znajdują swoje odzwierciedlenie w odwołaniach Trybunału Konstytucyjnego do racjonalności prawodawcy. Autorka przychyla się do postrzegania koncepcji racjonalnego prawodawcy jako pewnego rodzaju wzorca dla ustawodawcy faktycznego, któremu dość często zdarza się popełniać błędy legislacyjne. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność z Konstytucją, czy wspomniane wyżej rozstrzygnięcia, w których racjonalność prawodawcy została wprost poddana w wątpliwość, można traktować jako swoiste wskazówki dla tworzenia prawa w taki sposób, aby było ono zgodne z Konstytucją.

The dissertation concerns the inclusion of the title concept in the jurisprudence of the Constitutional Tribunal from the beginning of its operation until the end of 2021. The main research objective of the dissertation is to answer the question whether the Constitutional Tribunal has developed its own, coherent concept of a rational legislator in its jurisprudence. The analysis of the decisions of the Constitutional Tribunal shows that it considers the principle of a democratic state ruled by law to be the basis for the concept of a rational legislator, often referring in this context to the principles of correct legislation, proportionality and equality. However, it is impossible to consistently and completely define the features that a rational legislator should have in the light of the jurisprudence of the Constitutional Tribunal. It can be noted, however, that the views of the legal science in this matter are reflected in the appeals of the Constitutional Tribunal to the rationality of the legislator. The author is in favour of perceiving the concept of a rational legislator as a kind of model for the actual legislator, who quite often makes legislative mistakes. The rulings of the Constitutional Tribunal declaring inconsistency with the Constitution or the aforementioned rulings in which the rationality of the legislator has been directly questioned can be treated as specific guidelines for creating law in such a way that it complies with the Constitution.