Robot humanoidalny jako podmiot życia społecznego. Problemy filozoficzne i społeczne

Abstract

Przedmiotem rozprawy doktorskiej jest rozumienie robota humanoidalnego jako podmiotu życia społecznego na gruncie filozofii robotyki. Przyjęto dwa zasadnicze etapy badawcze. Pierwszym z nich była analiza literatury przedmiotu obejmująca zagadnienia szeroko pojętej robotyki w wymiarze filozoficzno-społecznym, jak i technicznym. Po analizie dostępnej literatury wyróżniono cztery zasadnicze własności robotów: ucieleśnienie, komunikacyjność, autonomiczność oraz oparte na nich funkcje poznawcze. W etapie drugim przeprowadzono analizę ww. własności składających się na podmiotowość społeczną robotów, traktowanych jako kryteria diagnostyczne wypracowane w pierwszym etapie. Na podstawie tych kryteriów postawiono hipotezę badawczą, iż zakres ich stosowalności decyduje o przyznaniu robotom humanoidalnym statusu podmiotu życia społecznego. W pracy wprowadzono podstawowe rozróżnienie na podmiotowość w sensie mocnym i podmiotowość w sensie słabym. Stwierdzono, że jedynie podmiotowość w sensie słabym daje się zastosować do analiz społecznego statusu robotów humanoidalnych. Kategoria podmiotowości w sensie słabym obejmuje pewne odpowiednio wyinterpretowane w pracy własności, które wcześniej pojawiły się w dyskusjach antropocentrycznych i zostały wtórnie przeniesione w obszar robotyki społecznej. Zastosowanie tych pojęć ma miejsce w ograniczonej możliwościami technicznymi formie, a sama kategoria słabego podmiotu społecznego odnosi się bardziej do społecznych relacji aniżeli do faktycznych działań i decyzji podmiotu o charakterze intencjonalnym.

This PhD dissertation attempts at understanding whether the humanoid robot is a subject of social life on the grounds of philosophy of robotics. The topic is grounded in the sociocultural context of human life as a technological artefact. The artefact, already on the level of its design and further stages of construction, is supposed to be characterised by a high rate of similarity to a human being. The high scale of similarity raises multiple challenges, both in the sphere of the robot’s physical structure and functioning.