Wpływ opinii biegłego psychologa w sprawach stwierdzenia nieważności małżeństwa w Sądzie Biskupim Diecezji Kijowsko-Żytomierskiej w latach 2008-2015

Abstract

Studium traktuje o walorze dowodowym opinii biegłego psychologa w dowodzeniu nieważności małżeństwa z tytułu niezdolności. Zwrost liczb spraw w sądach i trybunałach kościelnych o stwierdzenie nieważności małżeństwa z przyczyn natury psychicznej powoduje, że dany problem nie jest już wyłącznie domeną kanonistów. Aby orzec nieważność małżeństwa sędzia powinien uzyskać pewność moralną, która wyklucza racjonalną możliwość udowodnienia tezy przeciwnej. W tym celu sędzia wykorzystuje przepisane prawem dowody, którymi są: oświadczenia stron, dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych, wizja lokalna, oględziny rzeczy. W rozstrzyganiu nieważności zawartego małżeństwa sędziemu kościelnemu przychodzą z pomocą biegli, i bardzo często są to biegli psychologowie. Dowód z opinii biegłego w kanonicznym procesie ma specyficzną rolę procesową. Biegły dzięi swojej wiedzy i doświadczeniu, analizując materiał dowody, ukazuje i rzetelnie ocenia wpływ rodziny pochodzenia, rozwój osobowości oraz wpływ istniejącego zaburzenia psychicznego na możliwość wyrażenia zgody małżenskiej oraz wykonywanie istotnych obowiązków małżenskich. Ekspertyza biegłego jest uznawana jako interdyscyplinarny środek dowodowy, który łączy prawo kanoniczne z naukami szczegółowymi o człowieku. Analiza wyroków Sądu Biskupiego Diecezji Kijowsko- Żytomierskiej w latach 2008-2015 ujawniła wartość dowodu z opinii biegłego, który ocenia akta procesowe i uzupełnia go o własne naukowe badania.The study deals with the opinion of a psychology expert in proving evidence for annulments due to the inability of a person to undertake tasks related to conjugal obligations. The increase in the number of cases in church tribunals for the annulment of marriage for psychological reasons means that the problem is no longer solely canonists' domain. To declare a marriage null and void, the judge should obtain moral certainty which precludes a reasonable possibility of proving the contrary. For this purpose, the judge uses the evidence prescribed by law, namely: statements of the parties, documents, testimonies of witnesses, expert opinions, on-site inspection, and inspection of things. In settling the nullity of a contracted marriage, the church judge is assisted by experts, and very often, they are psychology expert. Evidence from an expert has a specific role in canonical proceeding. Thanks to his knowledge and experience, the expert analyzes the material evidence, show, and assesses the influence of family background, personality development, and existing mental disorders on the possibility of giving consent and undertaking conjugal obligations. Expert opinion is recognized as an interdisciplinary means of evidence that combines canon law with specific science about the human personality.