Intertekstualność a refrakcja. O przekładzie amerykańskich filmów animowanych

Abstract

Przedmiot rozprawy stanowi analiza metod przekładu sekwencji intertekstualnych w amerykańskich filmach animowanych. Wcżęści teoretycznej autorka przedstawia koncepcje dotyczące roli tłumacza w kreacji translatu, często ogólnie sprowadzone do teorii egotyzacji i domestykacji. Stara się ona w skondensowany spoósb przedstawić różnorodne klasyfikacje technik przekładu (dokonane m.in. przez Darbelneta i Vinay'a, Chestermana oraz Newmarka). Następnie, w nawiązaniu do teorii interpretacji, przechodzi do sformułowania głownych założeń teorii refrakcji oraz pojęcia intertesktualności, w bezpośrednim odniesieniu do dzieła filmowego. Na podstawie dorobku badaczy takich jak Kristeva czy Genette stara się ukazać złożoność relacji intertekstualnych. W części praktycznej pracy przedstawione i opisane zostają zaczerpnięte z korpusu przekłady: onimów, ideonimów oraz środowiskowych odmian języka, ze szczególnym uwzględnieniem ich aspektu intertekstualnego Autorka odnosi się tu bezpośrednio do postulatu van Poucke'a, tj. liczbowego pomiaru skali adaptacji kulturowej. Sięgając do pierwotnego znaczenia terminu refrakcja, autorka dokonuje próby rozszerzenia proponowanego przez van Poucke'a wzoru podstawowego, w celu zaadaptowania go do założeń teorii stanowiącej oś rozprawy. W oparciu o dokonane badania, w konkluzji autorka podkreśla zasadność teorii Lefevere'a oraz rosnącą stale rolę tłumacza jako sprawcy refrakcji.This dissertation investigates translation methodes used to convey meaning of intertextual sequences American animated movies. In its theoretical part an author presents different concepts of a role that translator plays in the creation of the final translats. These concepts can be summarised as domestication and foreignization stategies. Within various theories the author seeks to describe different classifications of the translation techniques (inter alia by Darbelnet and Vinay, Chesterman or Newmark). She refers to some interpretation theories to reproduce main postulates of the refraction theory as well as to determine intertextuality in direct connection to the movies. Building upon the works of academics such as Kristeva or Genette the author attempts to reveal the complexity of the intertextual relations. The practical part of the dissertation is devoted to the analysis, of selected translats. After a short introduction about the corpus and the method of analysis, a reader can take knowledge of translation samples, including proper names, ideonyms and language variations. The analysis of the corpus serves to make a reference to van Poucke's hypothesis, i.e. measuring the cultural adaptation scale with mathematical methods. In relation to the original meaning of refraction the author attempts to develop a basic formula proposed by van Poucke to adept it for main elements of the refraction theory which is the pivot of the study. Based on the conducted research, the author highlights the validity of Lefevere's arguments, as so as the still increasing role of the translator who is a refraction agent.