Ciało i jego anomalie w religijnym małopolskim malarstwie tablicowym późnego średniowiecza i początku renesansu

Abstract

Niniejsza praca dzieli zebrane 233 obiekty na przedstawienia ciał chorych i kalekich, umęczonych oraz martwych. W pierwszej części zidentyfikowane zostały choroby, które dotknęły żebraków, a także oprawców Jezusa i świętych. Uwagę zwróciły także liczne zmarszczki, które okazały się być nie bez związku (choć może niebezpośrednim) z Fizjonomiką Jana z Głogowa. Część druga pokazała, w jaki sposób malarze ukazywali ciało poddane torturom: Jezusa oraz dwunastu świętych. Interesującymi okazały się być tutaj przypadki ukazujące umęczonego Chrystusa – stały się one pretekstem nie tylko do dywagacji nad ciałem, ale także nad ranami – czy w ich przypadkach również można doszukiwać się przejawów realizmu. Trzecia część analizuje martwotę Jezusa, Piotrawina oraz innych zmarłych i wskrzeszonych. Szczególnie uwaga zwrócona została na fizyczne oznaki śmierci. Poprzedzający trzy części prolog ma charakter wprowadzający, ukazujący specyfikę regionu pochodzenia wydzielonej grupa zabytków. Epilog natomiast pokazuje możliwości dzieła sztuki, jako dokumentu źródłowego, konfrontując przypadki z malarstwa oraz te odnalezione w źródłach historycznych. W dalszej części podjęta została próba wyeksponowania szczególnie tych momentów, które wskazują na próby czerpania ciekawszych przypadków z własnych obserwacji malarzy oraz ich próby mierzenia się z mechaniką ciała i jej konsekwencjami.

In this work, 233 objects have been collected to present the bodies of the sick amd the disabled, the martyred and the dead. The first part identifies diseases that affected beggars, as well as the torturers of Jesus and the saints. Numerous wrinkles also attracted attention, which turned out to be not without a relationship (though perhaps not directly) with the Physiognomy of John of Głogów. The second part showed how the painters showef the body under torture: Jesus and the twelve saints. The cases showing the martyred Christ have turned out to be interesting here – they have become a pretext not only for deliberations over the body, but also in the wounds – whether in their implementation one can also find signs of realism. The third part examines the stillness of Jesus, Piotrawin and other dead and resurrected. Particular attention was paid to the physical signs of death. The prologue preceding the three parts is introductory and highlights the specificity of the region of origin of a separate group of monuments. The epiloque, on the other hand, shows the possibilities of a work of art as a source document confronting painting representations with those found in historical sources.