Romantyczne konfrontacje: malarstwo w polskiej literaturze i krytyce 1. poł. XIX wieku. Wybór zagadnień
Abstract
W rozprawie podjęto zagadnienia ekfrazy oraz hypotypozy jako sposoby reprezentacji dzieł sztuki malarskiej w twórczości polskich przedstawicieli formacji romantycznej. Obydwa pojęcia dotyczące figuratywności dyskursu są w pracy rozumiane jako figury retoryczne o proweniencji antycznej. W zarysowaniu obydwu zjawisk posłużyła metoda analizy interartystycznej. Dysertacja ma charakter przeglądowy, porządkujący i rekapitulacyjny. Podstawą badań są znane i nieznane, analizowane oraz nieinterpretowane dotąd dzieła literackie tzw. wielkich romantyków, jak również ówczesnych minores, zaczerpnięte z dzieł zebranych, rozproszone na łamach dziewiętnastowiecznych czasopism, pozyskane z archiwów – bez ambicji wyczerpania zagadnienia. Zestawienie w jednym miejscu rozmaitych tekstów o obrazach o wyższym bądź niższym poziomie artystycznym (od ich wartościowania będziemy jednakże abstrahować) ma za zadanie odsłonić rozmaite tradycje, a także mnogość funkcji romantycznego pisania o sztuce. Trzy rozdziały pracy dotyczą kolejno: tradycji i ewolucji polskiego wiersza romantycznego o obrazie ze szczególnym uwzględnieniem praktyk pisania ut picturam, in picturam, sub imagine, in imagine, ad imagines; relacji pomiędzy tematem dzieła plastycznego a wyborem przez twórców określonego gatunku poetyckiego; romantycznych konfrontacji z malarstwem w tzw. podróżach literackich.
In the dissertation, the issues of ekphrasis and hypotyposis as the ways of presenting paintings in the artwork of Polish Romantics were raised. Both terms, connected to the figurativeness of the discourse and understood as rhetorical figures of the ancient provenance. The interartistic method used while studying the relationship between verbum and imago helped to disclose functions of romantic poems and critical statements about paintings embracing the literary ways of making iconography evident. The dissertation is general, classificatory, and recapitulative. It is based on the overview of well-known and repeatedly analysed works of the Great Romantics but also obscure literary works of contemporary minores. They were gathered from the pieces of writing collected from various editions of nineteenth-century journals and found in the archives. The juxtaposition of various literary works dedicated to paintings on both higher and lower artistic levels made it possible to discover numerous traditions and functions of romantic art literature. The three chapters concern respectively: the tradition and evolution of Polish romantic poems dedicated to the painting, particularly the techniques of writing such as ut picturam, in picturam, sub imagine, in imagine, and ad imagines; the relation between a title of an artwork and a chosen poetic genre; the confrontation of romantic authors with painting during literary journeys.
In the dissertation, the issues of ekphrasis and hypotyposis as the ways of presenting paintings in the artwork of Polish Romantics were raised. Both terms, connected to the figurativeness of the discourse and understood as rhetorical figures of the ancient provenance. The interartistic method used while studying the relationship between verbum and imago helped to disclose functions of romantic poems and critical statements about paintings embracing the literary ways of making iconography evident. The dissertation is general, classificatory, and recapitulative. It is based on the overview of well-known and repeatedly analysed works of the Great Romantics but also obscure literary works of contemporary minores. They were gathered from the pieces of writing collected from various editions of nineteenth-century journals and found in the archives. The juxtaposition of various literary works dedicated to paintings on both higher and lower artistic levels made it possible to discover numerous traditions and functions of romantic art literature. The three chapters concern respectively: the tradition and evolution of Polish romantic poems dedicated to the painting, particularly the techniques of writing such as ut picturam, in picturam, sub imagine, in imagine, and ad imagines; the relation between a title of an artwork and a chosen poetic genre; the confrontation of romantic authors with painting during literary journeys.
Description
Wydział Nauk Humanistycznych, Instytut Literaturoznawstwa, promotor: dr hab. Małgorzata Król, prof. KUL
Keywords
ekfraza, hypotypoza, romantyzm, korespondencja sztuk, Ékphrasis, hypotyposis, Romanticism, correspondence of arts