Studia i Analizy Nauk o Polityce, 2025, Nr 2

Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/20.500.12153/9258

Browse

Recent Submissions

Now showing 1 - 6 of 6
  • listelement.badge.dso-type Item ,
    Rządy solidarnościowe w Polsce (1989-1993)
    (Wydawnictwo KUL, 2025) Leszczyńska-Wichmanowska, Krystyna
    Po wyborach parlamentarnych w 1989 r. rozpoczął się proces wymiany elit politycznych w Polsce. Doszło do zastąpienia starej elity rządowej (nomenklatury) nwą elitą rządową - członkami opozycji w latach 1980-1981 i po 1981 r. (Podoski 1992: 155). W latach 1989-1992 misję tworzenia rządu otrzymało sześciu premierów: Czesław Kiszczak, Tadeusz Mazowiecki, Jan K. Bielecki, Jan Olszewski, Waldemar Pawlak i Hanna Suchocka. Premierzy Cz. Kiszczak i W. Pawlak (spoza "Solidarności") nie zdołali utworzyć Rady Ministrów. Wskazanie kandydata na premiera otwiera drogę do uzgodnienia programu działania rządu i jego składu personalnego (Skrzydło 1996: 122-123). Przebieg procesu tworzenia Rady Ministrów niewątpliwie stanowi prognozę dotyczącą skuteczności rządzenia (stabilności i efektywności egzekutywy). Niekwestionowany wpływ na skład personalny i konstrukcję rządów solidarnościowch miał prezydent Lech Wałęsa, premierzy T. Mazowiecki i J. Olszewski, liderzy partii politycznych. O wejściu do czterech pierwszych rządów po przełomie ustrojowym 1989 r. decydowała gama różnorodnych determinant. Rządy soliarnościowe tworzyli prawie wyłącznie mężczyźni (97%). Taki stan rzeczy wynika także z czynników społecznych, w tym przede wszystkim z istniejących stereotypów zarówno na temat kobiet, jak i polityki. W literaturze przedmiotu wskazuje się m.in. na zakorzeniony w społeczeństwie stereotyp, że rolę lidera pełni mężczyzna (Żukiewicz 2011: 168). Ponad połowa członków gabinetów solidarnościowych (52%) posiadała stopnie i tytuły naukowe. Powodem włączenia dużej liczby akademików w nurt politycznego działania był przede wszystkim deficyt ekspertów-praktyków. After the parliamentary elections in 1989, a process of replacing the political elite in Poland was initiated. The old government elite (nomenclature) was replaced by a new government elite - members of the opposition in 1980-1981 and after 1981 (Podoski 1992: 155). In 198901992, six prime ministers received the mission of forming a government: Czesław Kiszczak, Tadeusz Mazowiecki, Jan K. Bielecki, Jan olszewski, Waldemar Pawlak, and Hanna Suchocka. Prime Ministers Cz. Kiszczak and W. Pawlak (outside of "Solidarity") failed to form a Council of Ministers. The nomination of a candidate for prime ministers opens the way for agreeing the government's programme of action and its composition (Skrzydło 1996: 122-123). The process of creating the Council of Ministers is undoubtedly a forecast of the effectiveness of governance. President Lech Wałęsa, Prime Ministers T. Mazowiecki and J. Olszewski, leaders of political parties, had an unqestionable impact on the composition and construction of solidarity governments. A wide range of determinants was decisive for entry into the first four governments after the political breakthrough of 1989. Solidarity governments consisted almost exclusively of men (97%). This state of affairs is also due to social factors, including, above all, existing stereotypes about both women and politics. The subject literature indicates, i.a., the stereotype, deeply rooted in the society, that the role of a leader is to be played by a man (Żukiewicz 2011: 168). More than half of the members of soliarity cabinets (52%) had academic degrees and titles. The reason for including a large number of academics in the trend of political action was primarily the deficit of expert-practitioners.
  • listelement.badge.dso-type Item ,
    Motivating Polish Voters. Political Campaigne before European Elections in Poland in 2019
    (Wydawnictwo KUL, 2025) Marczewska-Rytko, Maria
    European Parliament elections are typically perceived as less significant (second-order) than parliamentary or presidential elections (first-order). The 2019 European Parliament elections in Poland saw the highest voter turnout of any election to date. In this context, it seems important to test the concept of Second-Order Election in relation to electios in Poland. This article aims to analyze the European Parliament elections in the context of the Second-Order Election concept's assumptions. The analysis included political party documents, party leaders' speeches, statistical data, press articles, and academic studies. The research found that some of the Second-Order Election concept's assumptions were confirmed, while others were disproved. Wybory do Parlamentu Europejskiego są zwykle prstrzegane jako wybory o mniejszym znaczeniu (second-order) w porównaniu z wyborami parlamentarnymi czy wyborami prezydenckimi (first-order). W wyboach do Parlamentu Europejskiego w Polsce w 2019 r. odnotowao najwyższą frekwencję spośród dotychczasowych wyborów tego typu. W tym kontekście istotne wydaje się sprawdzenie koncepcji Second-Order Election w odniesieniu do wyborów w Polsce. Celem artykułu jest analiza wyborów do Europarlamentu w kontekście założeń koncepcji Second-Order Election. Przedmiot analizy stanowiły dokumenty partii politycznych, przemówienia liderów partii, dane statystyczne, artykuły prasowe oraz opracowania naukowe. W wyniku przeprowadzonych badań ustalono, że część założeń koncepcji Second-Order Election znalazła potwierdzenie, część natomiast została zweryfikowana negatywnie.
  • listelement.badge.dso-type Item ,
    Wdrażanie budżetów obywatelskich w Polsce - analiza wybranych doświadczeń jednostek samorządu terytorialnego
    (Wydawnictwo KUL, 2025) Jurek, Krzysztof
    Budżet obywatelski - określany również jako budżet partycypacyjny - jest realizowany w Polsce od 2011 r., kiedy to po raz pierwszy został wprowadzony w mieście Sopocie. Od tamtej pory mechanizm ten zyskał znaczną popularność i został zaadaptowany przez liczne jednostki samorządu terytorialnego. W 2018 r. nastąpiła istotna zma=iana prawna, w wyniku której budżet obywatelski stał się obowiązkowym elementem zarządzania w miastach na prawach powiatu, tracąc swój dotychczas fakultatywny charakter. Niniejszy artykuł podejmuje próbę analizy zróżnicowania w organizacji i wdrażaniu budżetów obywatelskich w wybranych jednostkach samorządowych w Polsce. Przedmiot rozważań stanowią zarówno różnice proceduralne, jak i strukturalne, które wpływają na efektywność funkcjonowania tego instrumentu partycypacji społecznej. Wskazane zostaną czynniki determinujące odmienne praktyki implementacyjne, wynikające z uwarunkowań lokalnych oraz specyfiki poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego. The citizens' budget, als known as the participatory budget, has been implemented in Poland since 2011, when it was first introduced in the city of Sopot. Since then, this mechanism has gained considerable popularity and has been adopted by numerous local government units. In 2018, ther was a significant legal change, as a result of which the citizens' budget became an obligatory element of management in cities with county rights, losing its hitherto optional character. This article attempts to analyse the differences in the organisation and implementation of citizens' budgets in selected local government units in Poland. Both procedural and structural diferences that affect the effectiveness of this instrument of social participation are under consideration. Factors determining different implementation practices resulting from local conditions and the specifics of individual local government units are indicated.
  • listelement.badge.dso-type Item ,
    The Growing Public Visibility of Yezidis in Germany: Strategies for Gaining Public Institution Status
    (Wydawnictwo KUL, 2025) Orpak, Oral
    Germany has Europe's largest and most organized Yezidi diaspora. However, their pursuit of legal religious recognition as a minority religious sect faces several unique challenges: the country's decentralized federal system and the lack of a formal constitution for the Yezidi religion and society. Unlike countries with uniform integration policies, Germany leaves religious recognition up to its federal states, resulting in varying approaches. This lack of unity makes it more difficult for the Yezidi community, as they must adapt strategies to suit regional legal frameworks. To gain official recognition from the German federal states, e.g., the Yezidi community and its religion need to be more institutionalized within the Yezidi German diaspora. Understanding how they navigate this fragmented system of integration and how they preserve their traditions amid isntitutional pressures is therefore essential to assessing their progress toward official recognition. In this study, I am to highlight the latest developments in the Yezidi society of Germany and outline their strategies for achieving official recognition. Niemcy są krajem o największej i najlepiej zorganizowanej diasporze jezydzkiej w Europie. Mimo to dążenia jezydów do uzyskania prawego uznania jako mniejszościowej wspólnoty religijnej napotykają istotne wyzwania wynikające ze zdecentralizowanego systemu federalnego oraz braku formalnej konstytucji religii jezydzkiej. W Niemczech uznanie religijne należy do kompetencji krajów związkowych, co z kolei prowadzi do zróżnicowanych rozwiązań i utrudnia formułowanie spójnych strategii. W konsekwencji społeczność jezydzka musi dostosowywać swoje działania do odmiennych ram prawnych poszczególnych regionów. Aby uzyskać oficjalne uznanie, zarówno diaspora, jak i sama religia wymagają dalszej instytucjonalizacji. Zrozumienie, w jaki sposób jezydzi poruszają się w tym rozproszonym systemie integracji oraz jak zachowują swoje tradycje w warunkach presji instytucjonalnych, jest kluczowe dla oceny ich postępów na drodze do oficjalnego uznania. Celem artykułu jest przedstawienie najnowszych przemian w społeczności jezydzkiej w Niemczech oraz omówienie strategii, które podejmują na rzecz osiągnięcia oficjalnego uznania.
  • listelement.badge.dso-type Item ,
    Jan Ryszard Sielezin, Wybrane zagadnienia z metodologii badań. Kontekst historyczny i aktualne problemy, Acta Universitatis Wratislaviensis. Nauki o Komunikacji Społecznej i Mediach, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2024, ss. 184
    (Wydawnictwo KUL, 2025) Szwed-Walczak, Anna
    Recenzja monografii autorstwa Jana Ryszarda Sielezina, pt. Wybrane zagadnienia z metodologii badań. Kontekst historyczny i aktualne problemy, która ukazała się w 2024 r. nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Wrocławskiego. Review of a monograph by Jan Ryszard Sielezin, entitled Wybrane zagadnienia z metodologii badań. Kontekst historyczny i aktualne problemy, published in 2024 by the University of Wrocław Press.
  • listelement.badge.dso-type Item ,
    Sprawozdanie z Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej "Prawo cywilne i rodzinne wobec wyzwań XXI wieku: perspektywa międzynarodowa"
    (Wydawnictwo KUL, 2025) Jurek, Krzysztof
    Sprawozdanie z Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej "Prawo cywilne i rodzinne wobec wyzwań XXI wieku: perspektywa międzynarodowa", która odbyła się 9 maja 2025 roku, autorstwa Krzysztofa Jurka.