Biskupi i prezbiterzy w Kościele w Rzymie w I i II wieku (część 2)

Abstract

Analiza źródeł chrześcijańskich związanych z Rzymem, jak 1 List do Koryntian Klemensa Rzymskiego i Pasterza Hermasa wykazała, że Kościołem w Rzymie w I i II wieku kierowali πρεσβύτεροι w sensie „starsi”, czyli przełożeni wspólnoty, utożsamiani niekiedy z ἐπίσκοποι. Nigdy jednak w tych źródłach termin πρεσβύτεροι nie był rozumiany jako drugi stopień hierarchii kościelnej, tak, jak w Listach Ignacego z Antiochii. Zadaniem tych ἐπίσκοποι i πρεσβύτεροι była λειτουργία, czyli przewodzenie wspólnocie, celebracja kultu, a także działalność charytatywna wobec potrzebujących braci. Nigdzie jednak w źródłach nie pojawia się określenie typu „kolegium prezbiterów” wymyślone przez uczonych. Simonetti ma rację twierdząc, że Kościołem w Rzymie kierowali πρεσβύτεροι, ale rozumiani jako „starsi” i utożsamiani z biskupami, ale nie ma racji, jeśli rozumie ten termin jako drugi stopień hierarchii kościelnej, gdyż źródła nie potwierdzają w żadnym wypadku takiego rozumienia. Dysputa pomiędzy Polikarpem ze Smyrny a papieżem Anicetem w połowie II wieku na temat daty świętowania Wielkanocy potwierdza, że w tym czasie funkcjonował już w Rzymie episkopat monarchiczny. W zależności zaś od oceny listy biskupów Rzymu przytaczanej przez Ireneusza, nie można wykluczyć, że w Kościele rzymskim od początku istniał episkopat monarchiczny, choć biskupi byli nadal określani dawnym ogólnym terminem πρεσβύτεροι - „starsi”, jako przełożeni wspólnoty.

All sources relating to the Church of Rome confirm that it was led by πρεσβύτεροι in the sense of “elders”, or superiors of the community, sometimes identified with ἐπίσκοποι. However, never in sources related to Rome, was the term πρεσβύτεροι understood as the second degree of the ecclesiastical hierarchy, as in the Epistles of Ignatius of Antioch. The task of these bishops and elders was λειτουργία, i.e., leadership of the community, celebration of worship, as well as charity to needy brethren. However, nowhere in the sources does the phrase like “college of presbyters” appear. We have all been too seduced by the perspective of the Epistles of Ignatius of Antioch, in which a three-degrees hierarchy appears, and presbyters are the second degree of the Church hierarchy. On the other hand, depending on the evaluation of the list of bishops of Rome cited by Irenaeus, it cannot be ruled out that there was a monarchical episcopate in the Roman Church from the beginning, and the bishops continued to be referred to by the old generic term πρεσβύτεροι – “elders”, as the superiors of the community. The meeting of Polycarp, bishop of Smyrne and pope Anicetus confirms that in the middle of the II century there was a single bishop in Rome.