Obowiązek gminy wyznaniowej żydowskiej udostępniania informacji publicznej dotyczącej zarządzania cmentarzem. Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2023 r., III OSK 5508/21

Abstract

Omawiane orzeczenie odnosi się do kwestii wypełniania obowiązków wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej przez gminy wyznaniowe żydowskie w zakresie prowadzenia przez nie cmentarzy wyznaniowych. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarządzenie cmentarzem wyznaniowym, w zakresie realizacji prawa do godnego pochówku, stanowi zadanie publiczne niezależnie od tego, czy w danej miejscowości istnieją również cmentarze komunalne. W wyroku wskazano, że cmentarze wyznaniowe należy zakwalifikować jako urządzenia użytku publicznego, mające na celu zaspokajanie potrzeb wyznawców danej religii w zakresie chowania zwłok. Związek wyznaniowy zarządzając cmentarzem i przeprowadzając obrzędy pogrzebowe, realizuje przysługujące każdemu człowiekowi prawo do godnego pochówku. Prawo to uznano za publiczne prawo podmiotowe, którego realizacja stanowi zadania publiczne. Sąd w wyroku odniósł się wyłącznie do kwestii podmiotowych – obowiązku gminy wyznaniowej – w zakresie realizacji obowiązku udostępniania informacji publicznej, nie przesądził jednak o zakresie przedmiotowym – czyli tego, jakie informacje powinny być udostępnianie. Analiza tego orzeczenia oraz odniesienie do innych wyroków sądów administracyjnych i stanowiska doktryny pozwala na zaaprobowanie poglądu przedstawionego w wyroku. Prawidłowe jest bowiem powiązanie obowiązku udostępniania informacji publicznej z realizacją zadania publicznego wypływającego z publicznego prawa podmiotowego do godnego pochówku. Poza zakresem rozważań sądu pozostawiono kwestie przedmiotowe dostępu do informacji publicznej, do których odnosi się jednak niniejsze opracowanie.

The commented judgement refers to the issue of fulfilling the obligations arising from the Polish Act on Access to Public Information by Jewish religious communities in the scope of managing a religious cemetery. The Supreme Administrative Court found that the management of a religious cemetery is a public task regardless of whether there are also municipal cemeteries in a given commune. The judgement indicated that religious cemeteries should be classified as public facilities intended to meet the needs of followers of a given religion in terms of burying bodies. By managing the cemetery and carrying out funeral rites, the religious organisation realises the right of every person to a decent burial. This right was considered a public subjective right, the implementation of which constitutes public tasks. In the judgement, the court referred only to subjective issues – the obligation of the religious community to fulfil the obligation to make information available, but did not decide on the material scope – i.e. what information should be made available. The analysis of this judgement and reference to other judgements of administrative courts and the position of the doctrine allow us to approve the view presented in the judgement. It is correct to link the obligation to provide public information with the implementation of a public task arising from the public subjective right to a decent burial. The subject matters of access to public information, to which this study refers, were left outside the scope of the court’s considerations.