Wybrane problemy związane z kredytami frankowymi w świetle polskiego prawa podatkowego, orzecznictwa i interpretacji indywidualnych

Abstract

Przedmiotem artykułu są podatkowe skutki po stronie kredytobiorcy związane z unieważnieniem umowy kredytu frankowego lub zawarciem ugody z bankiem. Celem pracy jest zidentyfikowanie kluczowych problemów podatkowych wynikających z tych zdarzeń oraz znalezienie akceptowanych prawnie sposobów ich rozwiązania, a także ocena zgodności stanowisk administracji skarbowej z zasadą pewności i sprawiedliwości prawa. Wykorzystując metodę dogmatycznoprawną, autor analizuje przepisy, orzecznictwo i interpretacje podatkowe. Ustala, że kluczowe znaczenie ma rozporządzenie Ministra Finansów o zaniechaniu poboru podatku, jednak jego zastosowanie jest uwarunkowane i wymaga indywidualnej analizy. Autor podnosi problem konieczności odwrócenia ulg (odsetkowej i mieszkaniowej) przy zwrocie nadpłaconych kwot, wskazując na niekorzystną praktykę interpretacyjną, ale także na potencjalną szansę wygrania sporu z braku utrwalonego orzecznictwa. Postulaty de lege ferenda obejmują kompleksową, ustawową regulację kwestii frankowych oraz nowelizację ustawy o PIT, wprowadzającą zwolnienie z opodatkowania przychodu z umorzenia zobowiązań na skutek ugody dotyczącej umowy zawierającej klauzule abuzywne. Jako dalszy kierunek badań wskazano analizę skutków podatkowych po stronie banków.

The article discusses the tax implications for the debtor arising from the annulment of a Swiss franc loan agreement or from entering into a settlement with the bank. The aim of the present study is to identify key tax problems arising from these events and to find legally acceptable ways of resolving them, as well as to assess the compliance of the tax administration's positions with the principle of legal certainty and fairness. Using the dogmatic-legal method, the author analysed regulations, case law and tax interpretations. The author established that the regulation of the Polish Minister of Finance on suspending the collection of income tax is of key importance, but its application is conditional and requires individual analysis. The author highlights the need to reverse (interest and housing) relief when reimbursing overpayments, noting both unfavourable interpretative practice as well as the possibility of prevailing given the lack of settled case law. Postulates de lege ferenda include a comprehensive statutory regulation of Swiss franc loan issues and an amendment to the Personal Income Tax Act introducing an exemption from taxation of income arising from the cancellation of obligations pursuant to a settlement of a dispute concerning a contract containing abusive clauses. The analysis of tax implications for banks has been indicated as an area of future research.