Czy rzeczywiście większa będzie radość z jednego nawracającego się grzesznika niż z dziewięćdziesięciu dziewięciu sprawiedliwych (Łk 15,7)?

Abstract

Łk 15,7 jako werset zawierający teologiczne podsumowanie przypowieści o zaginionej owcy jest jednym z kluczowych tekstów dotyczących miłosierdzia Bożego w Nowym Testamencie. Najczęściej tłumaczy się go w sposób wskazujący, że większa radość będzie w niebie z jednego grzesznika nawracającego się niż z dziewięćdziesięciu dziewięciu sprawiedliwych, którzy nie potrzebują nawrócenia. Jednak tekst grecki tego wersetu nie zawiera pełnej konstrukcji porównania. Pojawia się więc pytanie, czy obecność samego spójnika ἤ jest wystarczającym argumentem, aby tłumaczyć go w znaczeniu porównania. Odpowiedź na to pytanie stanowi cel analiz przedstawionych w artykule. Argumentacja przemawiająca za brakiem porównania w Łk 15,7 została oparta na dokładnej analizie składniowej tego wersetu oraz przesłankach, jakie do tej pory przytaczano na korzyść interpretacji tekstu w sensie porównania. Negatywne wyniki przeprowadzonych analiz nie pozwalają na tłumaczenie tego wersetu w sensie porównania. Występujący w nim samodzielnie spójnik ἤ należy bowiem uznać za alternatywny lub dysjunktywny („lub”, „albo”), a nie porównawczy („niż”) : „Powiadam wam: Tak samo w niebie będzie radość z jednego grzesznika, który się nawraca lub/albo z dziewięćdziesięciu dziewięciu sprawiedliwych, którzy nie potrzebują nawrócenia”.

Luke 15:7, a theological summary of the parable of the lost sheep, is a pivotal New Testament text on divine mercy. It is commonly interpreted as asserting that heaven rejoices more over one repentant sinner than over ninety-nine righteous individuals who need no repentance. However, the Greek text lacks a complete comparative structure, raising questions about whether the conjunct ἤ alone suffices to support a comparative interpretation. This article investigates this issue through a detailed syntactic analysis of Luke 15:7 and evaluates arguments traditionally used to favor a comparative reading. The findings suggest that the independent use of ἤ in the verse indicates an alternative or disjunctive function (‘or’) rather than a comparative one (‘than’), challenging the traditional interpretation of the text : “In the same way there will be rejoicing in heaven over one sinner who repents or over ninety-nine righteous persons who do not need to repent.”