Ostatnie chwile mieszkańców Konstantynopola w greckich wernakularnych lamentach o zdobyciu Miasta w 1453 roku

Abstract

Opierając się na wybranych fragmentach lamentów napisanych w wernakularnym języku greckim między XV a XVI w. (Ανακάλημα της Κωνσταντινόπολης, Άλωσις Κωνσταντινουπόλεως, Θρήνος της Κωνσταντινουπόλεως), w artykule skupiam się na obrazach cierpienia ludności Konstantynopola podczas jego podboju przez Turków w 1453 roku. Zestawiając ze sobą fragmenty zawierające dramatyczne opisy zniewolenia i upokorzenia podbitej ludności, staram się pokazać, za pomocą jakich środków poetyckich anonimowi poeci oddawali grozę sytuacji. Przytaczając relacje ostatnich bizantyjskich historyków Doukasa i Kritoboulosa, usiłuję również rzucić nieco światła na kwestię wzajemnych relacji między postbizantyńskimi tekstami wernakularnymi a tymi napisanymi w uczonej grece klasycznej. Analiza porównawcza i językowa przeprowadzona w artykule wykazuje nie tylko wzajemną zależność między relacjami historyków a anonimowymi lamentami, ale także pokazuje, że każdy obraz Bizancjum z perspektywy greckiej bez uwzględnienia kontekstu literatury wernakularnej jest niepełny.

In my article, based on selected fragments of laments written in vernacular Greek between the 15th and 16th centuries (Ανακάλημα της Κωνσταντινόπολης, Άλωσις Κωνσταντινουπόλεως, Θρήνος της Κωνσταντινουπόλεως), I focus on images of the suffering of the population of Constantinople during its conquest by the Turks in 1453. By juxtaposing passages containing dramatic descriptions of the enslavement and humiliation of the conquered population, I try to show what poetic devices the anonymous poets used to convey the horror of the situation. By quoting the accounts of the last Byzantine historians Doukas and Kritoboulos, I also try to shed some light on the question of the interrelation of post-Byzantine vernacular texts and those written in learned classical Greek. The comparative and linguistic analysis carried out in the article demonstrates not only the mutual dependence between the historians' accounts and the anonymous laments, but shows that any picture of Byzantium from a Greek perspective without considering the context of vernacular literature is incomplete.