Znaczenie orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wobec osłabienia unijnych mechanizmów ochrony prawa do azylu

Abstract

Artykuł analizuje rolę Europejskiego Trybunału Praw Człowieka jako instytucji przeciwdziałającej fragmentaryzacji systemu ochrony uchodźców w Europie, ze szczególnym uwzględnieniem spraw dotyczących zbiorowego wydalania cudzoziemców (push-back), detencji oraz braku dostępu do procedur azylowych. W kontekście selektywnej implementacji Wspólnego Europejskiego Systemu Azylowego (CEAS) oraz narastających napięć politycznych, Trybunał w Strasburgu pełni funkcję ostatniego gwaranta podstawowych praw cudzoziemców. Na podstawie analizy wybranych orzeczeń, m.in. w sprawach M.K. i inni przeciwko Polsce, D.A. i inni przeciwko Polsce oraz H.Q. i inni przeciwko Węgrom, wskazuje się na rosnące znaczenie normatywnego minimum wyznaczanego przez ETPC. Jednocześnie artykuł podejmuje krytyczną refleksję nad strukturalnymi ograniczeniami tej instytucji oraz możliwościami jej wzmocnienia w przyszłości. Zastosowano metodę dogmatycznoprawną, uzupełnioną analizą typu desk research.

The present paper analyses the role of the European Court of Human Rights (ECHR) in counteracting the fragmentation of the refugee protection system in Europe, with particular emphasis on cases concerning push-back, detention and lack of access to asylum procedures. In the context of selective implementation of the Common European Asylum System (CEAS) and growing political tensions, the Court in Strasbourg serves as the last guarantor of the fundamental rights of foreigners. Based on an analysis of selected judgments, including M.K. and others v. Poland, D.A. and others v. Poland, and H.Q. and others v. Hungary, the paper indicates the growing significance of the normative minimum set by the ECHR. At the same time, it offers a critical reflection on the structural limitations of this institution and the prospective avenues for strengthening its role. The study was conducted using the dogmatic-legal method supplemented by desk research.