Upodobnienie się do Chrystusa w monastycyzmie wschodnim w okresie patrystycznym – zarys zagadnienia

Abstract

Artykuł koncentruje się na znaczeniu pójścia za Chrystusem oraz naśladowaniu Go w kontekście wschodniego monastycyzmu patrystycznego. Autorzy, tacy jak Afrahat, Antoni Wielki, Barsanufiusz, Jan Prorok i Józef Widzący, przedstawiają różnorodne podejścia do tego tematu, które nie zostały dotąd syntetycznie opracowane w języku polskim. Wydaje się, że nowotestamentalny motyw pójścia (ἀκολουϑεῖν) za Jezusem traci swoją autonomię i pierwotne znaczenie, a czasami wręcz wydaje się zanikać w myśli ascetycznej wschodniego monastycyzmu okresu patrystycznego. Mnisi są ostrożni w mówieniu, że idą za Tym, który obecnie przebywa w chwale, a z którym identyfikują się przecież jako chrześcijanie. Bardziej znaczącym elementem upodabniania się do Jezus jest dla nich asceza i życie według cnót, będących duchowym i moralnym odzwierciedleniem (μιμεῖσϑαι) upodobnienia się mnicha do Chrystusa. Motyw upodobnienie się do Chrystusa w monastycyzmie wschodnim nie jest zatem ujednolicony antropologicznie, nie tworzy też do VIII w. w teologii wschodniej jakiegokolwiek ujęcia paradygmatycznego dla teologii moralnej czy duchowości chrześcijańskiej.

The article focuses on the importance of following and following Christ in the context of Eastern patristic monasticism. Authors such as Aphrahat, Anthony the Great, Barsanuphius, John the Prophet and Joseph Hazzaya present a variety of approaches to this topic that have not yet been synthesized in Polish. It seems that the New Testament motif of following (ἀκολουϑεῖν) Jesus is losing its autonomy and original meaning, and sometimes even seems to be disappearing in the ascetic thought of Eastern monasticism of the patristic period. Monks are careful to say that they follow the One who is now in glory, and with whom they identify as Christians, after all. For them, the more significant element of conforming to Jesus is asceticism and living according to the virtues, which are spiritual and moral reflections (μιμεῖσϑαι) of the monk's conformity to Christ. The motif of conformity to Christ in Eastern monasticism is therefore not anthropologically unified, nor does it form any paradigmatic account for moral theology or Christian spirituality until the 8th century in Eastern theology.