Please use this identifier to cite or link to this item: http://hdl.handle.net/20.500.12153/1179
Title: Schematyzmy diecezji pińskiej (1926-1939)
Other Titles: Schematisms of the Pinsk diocese of Pinsk (1926-1939)
Authors: Hałaburda, Marek
Keywords: bp Zygmunt Łoziński; diecezja; elenchus; Pińsk; schematyzm; bishop Zygmunt Łoziński; diocese; list; Pinsk; schematism
Issue Date: 2019
Publisher: Wydawnictwo KUL
Citation: "Archiwa, Biblioteki I Muzea Kościelne" 2019, T. 112, s. 151-166.
Abstract: Diecezja pińska powstała w 1925 roku. Kanoniczne jej erygowanie nastąpiło na mocy bulli cyrkumskrypcyjnej papieża Piusa XI „Vixdum Poloniae Unitas” z 28 października 1925 roku, wprowadzonej w życie mocą dekretu nuncjusza apostolskiego w Polsce Wawrzyńca Lauriego „Quam favente Deo” z 11 grudnia 1925 roku. Ordynariuszem powstałej wówczas jednostki administracji kościelnej na Kresach został ks. Zygmunt Łoziński, pełniący dotychczas urząd biskupa mińskiego. Troską pierwszego biskupa nowej diecezji było nie tylko szybkie zorganizowanie w Pińsku instytucji koniecznych do działania biskupstwa, lecz także opracowanie pomocy duszpasterskich dla księży i oficjalnych wydawnictw kościelnych. Już 1926 roku przy kurii diecezjalnej pracę rozpoczęło wydawnictwo wraz z drukarnią diecezjalną. Jeszcze w tym samym okresie ukazał się pierwszy schematyzm diecezji pińskiej na 1926 rok (opracowany pod koniec 1925 roku). Druk został wprowadzony do obiegu w 1926 roku. Od tej pory spisy kościołów i duchowieństwa diecezji pińskiej wydawano corocznie aż do wybuchu II wojny światowej (1926-1939). Celem niniejszego artykułu jest prezentacja zagadnień związanych ze schematyzmami diecezji pińskiej pod kątem źródłoznawczym. W pierwszej kolejności chodzi o dostarczenie niezbędnych informacji o źródle, a więc o jego powstaniu, zasobie, treściach merytorycznych, rozwoju oraz ewolucji na przestrzeni omawianego okresu. Świadomie zrezygnowano z rozważań na temat wartości schematyzmów jako źródła historycznego. Analiza tego problemu zostanie podjęta w kolejnej publikacji poświęconej schematyzmom diecezjalnym jako podstawowym źródle do dziejów Kościoła katolickiego na Kresach.
The Diocese of Pinsk was established in 1925. The diocese was founded by virtue of the papal bulla of Pius XI ‘Vixdum Poloniae Unitas’ from 28 October 1925. The bulla was implemented by virtue of the decree of the apostolic nuncio in Poland Wawrzyniec Lauri ‘Quam favente Deo’ from 11 December 1925. Zygmunt Łoziński, who was the bishop of Minsk at that time, became the ordinary of the created unit of church administration in the Borderlands. The first bishop of the new diocese was not only responsible for the quick organization of institutions necessary for the functioning of the bishopric in Pińsk, but he was also responsible for offering pastoral help to priests and official church publishing houses. The publishing house, together with the diocesan printing house, started working in the diocesan curia in 1926. In the same year, the first schematism of the Diocese of Pinsk was published for 1926 (worked out at the end of 1925). The print was introduced into circulation in 1926. From that time lists of the churches and clergies of the Diocese of Pinsk were published annually until the outbreak of the Second World War (1926-1939). The purpose of this article is to present issues connected with schematisms of the Diocese of Pinsk form a source point of view, and it is about delivering essential information about the source, about its beginning, supply, essential contents, development and evolution during the discussed period in the first place. The author has consciously decided not to discuss the issue of the values of schematisms as a historical source. An analysis of this problem will be undertaken in the following publication discussing diocesan schematisms as a basic source presenting the history of the Catholic Church in the Borderlands.
URI: http://hdl.handle.net/20.500.12153/1179
DOI: 10.31743/abmk.6347
Appears in Collections:Archiwa Biblioteki i Muzea Kościelne, 2019, T. 112

Files in This Item:
File Description SizeFormat 
Halaburda_Marek_Schematyzmy_diecezji_pinskiej.pdf248,91 kBAdobe PDFView/Open
Show full item record


This item is licensed under a Creative Commons License Creative Commons