The Repository collects scientific achievements of employees and doctoral students of the John Paul II Catholic University of Lublin. The purpose of the repository is dissemination of the scientific achievements of the John Paul II Catholic University of Lublin, promoting conducted scientific research and supporting didactic activities. The repository collects, stores and shares digital documents in the form of books, scientific articles, scientific journals, conference materials, didactic materials etc.
Communities in ReKUL
Recent Submissions
listelement.badge.dso-type Item , On the accused’s right to a defence counsel in the Roman criminal procedure(Wydawnictwo KUL, 2025) Chmiel, AndrzejThis article is dedicated to the issue of the defendant's right to appoint a defense attorney in a Roman criminal trial. The purpose of this publication was to show how the ancient Romans understood the most important procedural right of the accused, i.e. the right to appoint a defense attorney, and especially to answer such detailed questions as when such a right was granted to him, i.e. at what stage of the criminal process he could use it. Furthermore, did we also deal with compulsory defense in the Roman criminal proces. Finally, the purpose of this study will also be to show what changes have occurred in the discussed issue in the historical development of the Roman criminal process (between the ordinary and extraordinary process), and what were the reasons for these changes. The studies presented in this paper were conducted using the historical-legal method, but the dogmatic-legal method was used in parallel. As shown in the proceedings before the quaestiones perpetuae, the praetor was obligated to appoint a defender for the accused if the latter could not find one himself and requested it, but only when the reus became a party to the process, i.e. when the so-called inscriptio inter reos took place. The defendant's right to appoint a defense attorney, as shown, became a universal procedural guarantee in the criminal cognition procedure, and during the period of the Dominate, it was transformed into universal compulsory defense. Furthermore, as shown, the reasons for these changes were dictated by the fact that in the criminal cognition procedure, the jurisdictional body deciding the case was finally equipped with the right of evidence initiative, and the fact that the defendant's right to appoint a defense attorney was transformed into a universal "legal" obligation during the post-classical period, as proven, should be treated as a manifestation of the phenomenon of unifying the rules and principles of the criminal cognition procedure during the post-classical period, but also as a manifestation of strengthening the procedural guarantees of the defendant. Niniejszy artykuł został poświęcony zagadnieniu prawa oskarżonego do ustanowienia obrońcy w rzymskim procesie karnym. Celem publikacji jest ukazanie, jak starożytni Rzymianie rozumieli najważniejsze obecnie uprawnienie procesowe oskarżonego, czyli prawo do ustanowienia obrońcy, a zwłaszcza udzielenie odpowiedzi na tak szczegółowe kwestie, jak m.in. kiedy takie prawo mu przysługiwało, mianowicie na jakim etapie procesu karnego oskarżony mógł z niego skorzystać, a także czy rzymski proces karny znał instytucję obrony obligatoryjnej. Celem niniejszego opracowania jest również ukazanie, jakie zmiany zaszły w zakresie omawianego zagadnienia w historycznym rozwoju rzymskiego procesu karnego (pomiędzy procesem zwyczajnym a nadzwyczajnym) i jakie były przyczyny owych przemian. Przedstawione w niniejszym opracowaniu badania zostały przeprowadzone przy wykorzystaniu metody historyczno-prawnej, niemniej drugą, zastosowaną równolegle, była metoda dogmatyczno-prawna. W postępowaniu przed quaestiones perpetuae pretor miał obowiązek ustanowienia obrońcy na rzecz oskarżonego, jeżeli ten ostatni nie mógł sam go sobie znaleźć i zażądałby tego, ale dopiero wówczas, kiedy reus stał się stroną procesu, czyli kiedy miało miejsce tzw. inscriptio inter reos. Prawo oskarżonego do ustanowienia obrońcy stało się zaś jego powszechną gwarancją procesową w kognicyjnym procesie karnym, a w okresie dominatu zostało przekształcone w powszechny przymus obrończy. Ponadto przyczyny tych zmian były podyktowane faktem, iż w kognicyjnym procesie karnym organ jurysdykcyjny rozstrzygający sprawę został w końcu wyposażony w prawo inicjatywy dowodowej. Z kolei fakt przekształcenia prawa oskarżonego do ustanowienia obrońcy w powszechny przymus „adwokacki” w okresie poklasycznym należy potraktować jako przejaw postępującego w okresie poklasycznym zjawiska ujednolicania reguł i zasad kognicyjnego procesu karnego, ale również jako przejaw wzmacniania gwarancji procesowych oskarżonego.listelement.badge.dso-type Item , Stamp duty for further (substitutive) power of attorney and court costs (Article 98 § 1 and 3 of the Code of Civil Procedure)(Wydawnictwo KUL, 2025) Dróżdż-Chmiel, KingaThe article concerns the costs associated with the stamp duty on a further procedural power of attorney. The publication aims to demonstrate that this expense should be – when additional conditions are met – be recognised as a necessary cost for the effective pursuit or defence of rights, regardless of whether it is paid by the main attorney, the substitutive attorney, or the principal. In this regard, the regulation of Article 98 § 1 and 3 of the Code of Civil Procedure is inappropriate, as on the one hand, it allows, for the awarding of costs related to the payment of stamp duty on power of attorney to the prevailing party when paid by a lawyer, and, at least, ambiguously regulates the situation when this duty is paid by the principal or a substitutive attorney. For this reason, Article 98 of the Code of Civil Procedure should be amended in the discussed part to clearly and without interpretative doubts to enable the awarding of costs related to the stamp duty on power of attorney (whether primary or further) to the winning party, regardless of whether the duty was paid by the principal, the main attorney, or the substitute, provided that this expense was incurred under circumstances indicating that it was a necessary cost for the effective pursuit or defence of rights. The research methods used in this study are the dogmatic-legal and analytical methods. They were used to conduct a thorough analysis of the currently applicable and relevant legal regulations from the perspective of the subject matter discussed. Artykuł dotyczy kosztów związanych z opłatą skarbową od dalszego pełnomocnictwa procesowego. W publikacji dąży się do wykazania, że wydatek ten powinien być – przy spełnieniu dodatkowych przesłanek – uznawany za koszt niezbędny do celowego dochodzenia praw lub obrony, niezależnie od tego, czy pokrywa go pełnomocnik główny, substytucyjny czy mandant. W przedmiotowym zakresie regulacja przepisu art. 98 § 1 i 3 K.p.c. nie jest właściwa, skoro z jednej strony umożliwia zasądzenie na rzecz wygrywającego kosztu uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, gdy płaci ją adwokat, a co najmniej w sposób niejasny reguluje sytuację, gdy opłatę tę uiszcza mandant albo pełnomocnik substytucyjny. Z tej przyczyny art. 98 K.p.c. powinien zostać znowelizowany w omawianej części tak, by bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych umożliwić zasądzanie co do zasady na rzecz strony wygrywającej postępowanie poniesionych kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (czy to głównego, czy dalszego), nawet bez względu na to, czy płaci ją mocodawca, pełnomocnik główny czy substytut, jeżeli tylko opłata ta została poniesiona w okolicznościach skutkujących przyjęcie, że był to koszt niezbędny do celowego dochodzenia praw lub celowej obrony. W opracowaniu wykorzystano metodę dogmatyczno-prawna oraz analityczną. Posłużyły one do tego, by dokonać wnikliwej analizy aktualnie obowiązujących i relewantnych z punktu widzenia omawianej tematyki regulacji prawnych.listelement.badge.dso-type Item , Legal and procedural framework for wildlife damage compensation in the Republic of Moldova – challenges and mechanisms(Wydawnictwo KUL, 2025) Trofimov, Igor; Gugulan, Evghenia; Diaconu, LuminitaThe animal kingdom represents an essential component of ecosystems, and its destruction greatly affects the global natural balance. In the Republic of Moldova, there are animal species protected by law, and the damages caused to them could also have serious consequences on the existing biodiversity balance. The central objective of this thesis is to ascertain the legal and practical ramifications of the process for rectifying harm inflicted upon the animal kingdom within the borders of the Republic of Moldova. This subject matter is distinguished by its unique particularities when juxtaposed with the realm of civil damages. The legal framework governing this domain is characterised by its specificity, precluding the possibility of exoneration for the perpetrator, embracing objective liability principles, and establishing compensation as the sole means of redress. This legislative framework is designed to safeguard biodiversity and ecological equilibrium. The research methodology is applied to compare the legal and procedural framework for repairing damage to animals in Moldova, identify gaps and propose ways to improve legal mechanisms for protecting and compensating ecological damage. This research topic will contribute significantly to effective identification of effective mechanisms in order to prevent acts damaging the animal kingdom. At the same time in the proposed study the authors will analyse the national regulations on the protection of the animal kingdom, and will also as well as examining the applicability of legislation in the context of procedural reparation of damage caused to the animal kingdom and wildlife components. In this context, we will provide a comprehensive set of proposals of de lege ferenda in order to optimise and improve the regulatory framework for the reparation of damages caused to the animal kingdom. Królestwo zwierząt stanowi istotny element ekosystemów, dlatego jego niszczenie ma ogromny wpływ na globalną równowagę przyrodniczą. W Republice Mołdawii występują gatunki zwierząt objęte ochroną prawną, a wyrządzone im szkody mogą mieć poważne konsekwencje dla istniejącej równowagi bioróżnorodności. Głównym celem niniejszej pracy jest określenie prawnych i praktycznych konsekwencji procesu naprawiania szkód wyrządzonych zwierzętom żyjącym dziko na terenie Republiki Mołdawii. Temat ten różni się specyfiką od obszaru odszkodowań cywilnych. Ramy prawne regulujące tę dziedzinę wykluczają bowiem możliwość uwolnienia sprawcy od odpowiedzialności, opierają się na obiektywnych zasadach odpowiedzialności i ustanawiają odszkodowanie jako jedyny środek zadośćuczynienia. Ich celem jest ochrona różnorodności biologicznej i równowagi ekologicznej. Zastosowana metodologia badawcza ma na celu porównanie prawnych i proceduralnych ram naprawy szkód wyrządzonych zwierzętom w Mołdawii, zidentyfikowanie luk prawnych oraz zaproponowanie sposobów udoskonalenia mechanizmów prawnych służących ochronie przyrody i rekompensacie szkód wyrządzonych środowisku. Niniejsza analiza w znacznym stopniu przyczyni się do identyfikacji skutecznych mechanizmów zapobiegania aktom niszczenia przedstawicieli królestwa zwierząt. Jednocześnie w proponowanym studium autorzy przeanalizują krajowe regulacje dotyczące ochrony królestwa zwierząt, a także zbadają zastosowanie przepisów w kontekście proceduralnego naprawiania szkód wyrządzonych królestwu zwierząt i elementom dzikiej przyrody. W tym kontekście przedstawią oni kompleksowy zestaw propozycji de lege ferenda, mający na celu optymalizację i udoskonalenie ram prawnych obejmujących naprawianie szkód wyrządzonych zwierzętom.listelement.badge.dso-type Item , The challenges, difficulties and achievements of the Codification Commission of the Republic of Poland (1919–1939) in the field of succession law(Wydawnictwo KUL, 2025) Nancka, Grzegorz; Adamczyk, TomaszThe objective of this article is twofold: first, to examine the challenges and difficulties encountered by the Codification Commission of the Republic of Poland during its work on succession law; and, second, to present the Commission’s accomplishments in this domain. The article offers a comprehensive analysis of the principal assumptions advanced by individual rapporteurs on succession law, taking into account their proposed amendments. This approach enables a concise identification of the areas in which the Commission’s work was undertaken, as well as those whose outcomes proved particularly significant from the perspective of post-war codification efforts. Celem niniejszego artykułu jest, po pierwsze, przeanalizowanie wyzwań i trudności, z jakimi borykała się Komisja Kodyfikacyjna Rzeczypospolitej Polskiej podczas prac nad prawem spadkowym, a po drugie przedstawienie osiągnięć Komisji w tej dziedzinie. Artykuł zawiera kompleksową analizę głównych założeń przedstawionych przez poszczególnych sprawozdawców w zakresie prawa spadkowego, z uwzględnieniem proponowanych przez nich zmian. Takie podejście pozwala na zwięzłe określenie obszarów, w których Komisja podjęła prace, a także tych, których wyniki okazały się szczególnie istotne z punktu widzenia powojennych wysiłków kodyfikacyjnych.listelement.badge.dso-type Item , The right to obtain an explanation of the decision-making procedure in an individual case under Article 86 (1) of the Artificial Intelligence Act – selected problems(Wydawnictwo KUL, 2025) Nizioł, KrystynaThe purpose of this paper is to analyse and evaluate the regulation of the right to obtain an explanation of the decision-making procedure in an individual case contained in Article 86 (1) of the Artificial Intelligence Act (AIA). At the outset of the study, Article 22 (1) of the GDPR is also analysed in order to then establish what the interplay between the two provisions is. This will also make it possible to identify the potential risks associated with the exercise of the right established in Article 86 (1) of the AIA. The analysis carried out has allowed for the formulation of final conclusions, which show, inter alia, that the subjective and objective scope of Article 86 (1) of the AIA is broader than Article 22 (1) of the GDPR, the consequences of individual decisions justifying the use of Article 86 (1) of the AIA are so broad that in practice they can apply to almost every partial or complete ADM issued using a high-risk AI system. The paper uses a law-comparative method. Celem niniejszego opracowania jest analiza i ocena regulacji odnoszących się do prawa do uzyskania wyjaśnień dotyczących procedury podejmowania decyzji w indywidualnej sprawie, zawartych w art. 86 ust. 1 Aktu o sztucznej inteligencji (AIA). Na wstępie przeanalizowano również art. 22 ust. 1 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), aby następnie ustalić, jaka jest wzajemna zależność między tymi dwoma przepisami. Umożliwiło to ponadto zidentyfikowanie potencjalnego ryzyka związanego z korzystaniem z prawa ustanowionego w art. 86 ust. 1 RODO. Przeprowadzona analiza pozwoliła na sformułowanie wniosków końcowych, z których wynika między innymi, że zakres podmiotowy i przedmiotowy art. 86 ust. 1 AIA jest szerszy niż art. 22 ust. 1 RODO, jak również, że konsekwencje poszczególnych decyzji uzasadniających zastosowanie art. 86 ust. 1 AIA są na tyle szerokie, iż w praktyce mogą mieć zastosowanie do decyzji całkowicie lub częściowo zautomatyzowanych, wydanych z wykorzystaniem systemu AI wysokiego ryzyka. W artykule zastosowano metodę prawno-porównawczą.listelement.badge.dso-type Item , Professor Leon Piniński on the marriage law project from 1929(Wydawnictwo KUL, 2025) Świrgoń-Skok, RenataThe present paper will discuss issues related to the problem of the unification of Polish family law after 1918, with particular emphasis on the marriage law which aroused great emotions in Polish society at that time. It focuses on the ongoing discussion on the draft of the personal marriage law, developed by Prof. K. Lutostański and made public in 1929. Particular attention was paid to the position of Professor Leon hr. Piniński, who also took the floor to discuss the solutions adopted in this draft. In 1931, the Union of Polish Catholic Intelligentsia carried out a survey on the aforementioned project, in which 11 prominent representatives of social life and the academic community of the inter-war period took part, in particular Professor Leon Piniński. W niniejszym opracowaniu zostały omówione zagadnienia związane z problemem unifikacji polskiego prawa rodzinnego po 1918 r., ze szczególnym uwzględnieniem prawa małżeńskiego, które budziło wówczas wielkie emocje w polskim społeczeństwie. Skupiono się na dyskusji wokół projektu osobowego prawa małżeńskiego opracowanego przez prof. K. Lutostańskiego w 1929 r. W 1931 r. Związek Polskiej Inteligencji Katolickiej przeprowadził ankietę w sprawie wspomnianego projektu, w której udział wzięło 11 wybitnych przedstawicieli życia społecznego i środowiska naukowego okresu międzywojennego, w tym prof. Leon Piniński. W artykule szczególną uwagę zwrócono na stanowisko prof. Leona hr. Pinińskiego w sprawie osobowego prawa małżeńskiego, jako że on również zabrał głos w polemice toczącej się nad rozwiązaniami przyjętymi w projekcie.listelement.badge.dso-type Item , Professional Secrecy of Legal and Economic Public Trust Professionals in Selected Jurisprudence of the Polish Constitutional Tribunal(Wydawnictwo KUL, 2025) Wojciechowski, RafałThe article provides a comprehensive analysis of professional secrecy in the context of legal and economic professions of public trust from the perspective of constitutional values. Referring to statutory and professional self-regulatory acts, as well as jurisprudence of the Constitutional Tribunal, the author examines the normative status of professional secrecy as an instrumental institution whose scope and substance are shaped by the legislature. Professional secrecy is not explicitly pointed out in the Constitution as a separate constitutional value, despite of that it plays a critical protective role concerning fundamental individual rights such as privacy, confidentiality of communication, and information autonomy. Analiza wybranych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego pozwoliła autorowi na postawienie tezy, że tajemnica zawodowa nie stanowi samodzielnej wartości konstytucyjnej. Jej przestrzeganie przyczynia się jednak do ochrony wartości konstytucyjnych, takich jak prawo do prywatności, tajemnica komunikowania się i autonomia informacyjna. Jej treść i zakres kształtuje ustawodawca, który dysponuje szeroką swobodą regulacyjną, ograniczoną koniecznością poszanowania nadrzędnych norm konstytucyjnych. W artykule wykazano, że ograniczenia tajemnicy zawodowej muszą spełniać wymogi jasności i proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji), a także podlegać ocenie pod kątem ochrony innych dóbr konstytucyjnych, zwłaszcza prawa do prywatności (art. 47), tajemnicy komunikowania się (art. 49) i autonomii informacyjnej jednostki (art. 51 ust. 2). Tajemnica zawodowa pełni zatem istotną rolę w budowaniu zaufania obywateli do państwa i prawa oraz w zapewnieniu prawidłowego wykonywania zadań przez zawody zaufania publicznego w demokratycznym państwie prawnym.listelement.badge.dso-type Item , Admissibility of lodging a complaint with an administrative court against a decision taken by a first instance authority(Wydawnictwo KUL, 2025) Zdyb, PrzemysławThis article presents issues related to the necessity of prior exhaustion of appeal measures, if they served the complainant in the proceedings before the authority competent in the case in order to effective filing of a complaint before an administrative court. The study focuses on providing an answer to the following question: whether and in what situations it is permissible to lodging a complaint to the administrative court against a decision issued by the first instance authority. Focus is also given to the issue of the legal consequences of the decision-issuing authority’s and the appeal body’s misclassification of the document filed as an appeal or complaint, as well as rulings of the administrative court that should be issued depending on the given case. The methods employed in this study involve an analysis of the law in force and a case study. After conducting research, it was found that provisions allowing for the possibility of challenging the decision of the first instance authority before an administrative court without the need to exhaust appeal measures available to the party are admissible, but constitute an exception to the constitutional principle of two-instance proceedings and should therefore be interpreted strictly. Niniejszy artykuł przedstawia zagadnienia dotyczące konieczności uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie w celu skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Opracowanie koncentruje się na udzieleniu odpowiedzi na następujące pytanie: czy i w jakich sytuacjach dopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego na decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji. Zwrócono również uwagę na kwestię konsekwencji prawnych błędnego zakwalifikowania pisma przez organ wydający decyzję oraz organ odwoławczy jako odwołanie lub skargę, a także rozstrzygnięcia sądu administracyjnego, jakie powinny zapaść w zależności od danego przypadku. W artykule posłużono się metodą dogmatyczno-prawną oraz studium przypadku. Po przeprowadzonej analizie stwierdzono, że przepisy zezwalające na możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji organu pierwszej instancji – bez konieczności wyczerpania przysługujących stronie środków zaskarżenia – są dopuszczalne, lecz stanowią wyjątek od konstytucyjnej zasady dwuintsancyjności, a zatem należy je interpretować w sposób ścisły.