Klemens Aleksandryjski, "Kobierce" VII 16, 94, 5: „ἡ ψυχική εὐτονία” i jej znaczenie dla „ὁ τῆς ἀληθείας ἐραστής” – kilka uwag filologicznych

Abstract

Artykuł analizuje enigmatyczne zdanie z VII księgi Kobierców Klemensa Aleksandryjskiego: „Myślę, że kochającemu prawdę potrzebna jest przynależna duszy eutonia.” Autor podejmuje dwie kluczowe kwestie: kim według Klemensa jest "kochający prawdę" oraz czym w tym kontekście jest "przynależna duszy eutonia" Artykuł podzielony jest na cztery części. Zastosowana metoda obejmuje analizę filologiczną oraz interpretację historyczno-porównawczą. Klemens redefiniuje zarówno pojęcie prawdy, jak i jej kochanka względem dialogów Platona: prawda nie jest już światem idei, lecz samym Chrystusem, a kochający prawdę to nie filozof, lecz chrześcijański gnostyk dążący do zjednoczenia z Bogiem poprzez poznanie, ćwiczenie i modlitwę. Eutonia oznacza stan wewnętrzny związany z wewnętrznym napięciem (tonos), który umożliwia opanowanie namiętności i wspiera drogę do gnozy. Do źródeł pierwotnych należą Kobierce Klemensa, dialogi Platona oraz fragmenty autorów stoickich i średnioplatońskich. Zamiarem autora jest wskazanie pewnych tropów i propozycji przy próbie interpretacji tytułowego zdania z dzieła Klemensa.

The article analyzes an enigmatic sentence from Book Seven of the Stromata by Clement of Alexandria: “I think that the lover of truth needs a psychikē eutonia”. The Author examines two key questions: who is the “lover of truth”, and what does the term psychikē eutonia mean? The article is divided into seven sections and employs both philological analysis and historical-comparative interpretation. Clement redefines the notions of both truth and the lover of truth (in contrast with the Platonic doctrine). Truth is no longer a metaphysical idea but Christ himself; and the lover of truth is no longer the philosopher, but the Christian gnostic striving for union with God through knowledge, discipline, and prayer. Eutonia refers to a state connected with inner tension (tonos), which enables mastery over passions and supports the path toward true gnosis. The primary sources include Clement’s Stromata, Platonic dialogues, and fragments of Stoic and Middle Platonic writings. The aim of the author is to propose possible interpretative paths for the problematic sentence.