Mobilisation law status of the clergy under the martial law legal regime in Ukraine

Abstract

This article analyses the mobilisation law status of the clergy in Ukraine during the period of martial law. In the fourth year of the full-scale war in Ukraine, the regulatory framework that defines the procedure for the fulfilment of military duty by clergy is still being developed. However, at present, depending on age, health status, affiliation with specific religious organisations, education and personal desire, the mobilisation status of different members of the clergy may vary. Therefore, based on common characteristics, this article identifies several areas for the implementation of such mobilisation status. These include alternative (non-military) service for clergy belonging to religious organisations whose beliefs prohibit the use of weapons, chaplaincy service, issuing of clergy reservation and basic military training for students at higher educational institutions established by religious organisations. In addition to academic sources, this study also examines normative acts, individual decisions of the European Court of Human Rights and national courts, the amicus curiae brief by the Venice Commission and information from statistical sources and mass media.

Artykuł stanowi analizę statusu prawnego duchownych w świetle ustawy mobilizacyjnej podczas stanu wojennego na Ukrainie. W czwartym roku pełnoskalowej wojny na Ukrainie nadal kształtowane są ramy prawne regulujące sposób realizacji obowiązku wojskowego przez osoby duchowne. Obecnie jednak – w zależności od wieku, stanu zdrowia, przynależności do określonych wspólnot wyznaniowych, poziomu wykształcenia oraz osobistych przekonań – status mobilizacyjny duchownych może się znacząco różnić. W związku z tym artykuł identyfikuje, na podstawie wspólnych cech, kilka możliwych form realizacji obowiązku mobilizacyjnego przez duchownych. W szczególności obejmują one: służbę zastępczą (niemilitarną) dla przedstawicieli wspólnot religijnych, których doktryna zabrania użycia broni; posługę kapelańską; przenoszenie duchownych do rezerwy (czyli ich wyłączania spod obowiązku mobilizacji), a także podstawowe szkolenie wojskowe dla studentów uczelni wyższych prowadzonych przez organizacje religijne. Poza literaturą naukową, w artykule przeanalizowano również akty normatywne, indywidualne orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz sądów krajowych, opinię amicus curiae Komisji Weneckiej, a także dane statystyczne i informacje pochodzące ze środków masowego przekazu.