Please use this identifier to cite or link to this item: http://hdl.handle.net/20.500.12153/889
Title: Anathema in lateinischen Inschriften
Other Titles: Anatema w łacińskich inskrypcjach
Anathema in Latin Inscriptions
Authors: Ehmig, Ulrike
Zawadzki, Konrad
Keywords: anatema; łacińskie inskrypcje; klątwa; lateinische Inschriften; Fluch; Latin inscriptions; curse
Issue Date: 2019
Publisher: Wydawnictwo KUL
Citation: "Vox Patrum" 71 (2019), s. 185-208
Abstract: Ukończone niedawno badania nad chrześcijańskimi epitafiami zawierającymi terminy adiuro lub coniuro zwracają uwagę na to, że owe epitafia – mające na celu chronić groby przed profanacją – grożą klątwą każdemu, kto ośmieliłby się naruszyć miejsce pochówku zmarłych. Używane w tym kontekście groźby i sankcje karne niejednokrotnie zapożyczano ze Starego lub Nowego Testamentu. Profanacje grobów podlegały między innymi anatemie skazującej profanatorów na karę wiecznego potępienia. Konrad F. Zawadzki, który w ostatnich latach intensywnie zajmował się użyciem terminu „anatema” w źródłach literackich, zwrócił uwagę na to, że sankcja anatemy we wczesnej literaturze chrześcijańskiej stosowana była przede wszystkim w kontekście sporów dogmatycznych z heretykami. Użycie terminu „anatema” w łacińskich inskrypcjach, które do tej pory nie było jeszcze nigdy przedmiotem badań naukowych, a które w niniejszym przedłożeniu poddane jest szczegółowej analizie, ukazuje, że kara anatemy – skierowana przeciwko profanatorom grobów – dotyczyć mogła w pierwszej linii nie odstępstw dogmatycznych, ale przewinień moralnych. Prezentowane i omawiane w artykule jedenaście inskrypcji łacińskich zawierających termin „anatema” oraz datowanych na czas między VI a VIII wiekiem jest wymownym dowodem na to, że sankcja anatemy – początkowo stosowana jedynie w kontekście dogmatycznym – z biegiem lat zaczęła obejmować nowe „przeklęte” obszary.
Eine vor kurzem abgeschlossene Studie zur Verwendung der Begriffe adiuro und coniuro in frühchristlichen Epitaphien machte deutlich, dass jene Epitaphien, derer Ziel es war, potenzielle Grabschänder abzuschrecken, über jeden, der die Ruhe der Toten zu stören wagte, drastische Strafmaßnahmen verhängten. Die in diesem Zusammenhang verwendeten Fluchformeln stammten nicht selten aus dem Alten und Neuen Testament. Grabschändungen wurden unter anderem mit dem Anathem belegt, das zur ewigen Verdammnis des Anathematisierten führen sollte. Konrad F. Zawadzki, der sich neuerdings intensiv mit dem Begriff „anathema“ in den literarischen Quellen beschäftigte, wies darauf hin, dass die Sanktion des Anathems in der frühchristlichen Literatur in erster Linie im Zusammenhang mit dem Kampf gegen die Häretiker eingesetzt wurde. Die – bisher noch nicht untersuchte – Verwendung des Ausdrucks „anathema“ in lateinischen Inschriften, die in dieser Studie eingehend analysiert wird, lässt erkennen, dass das gegen die Grabschänder gerichtete Anathem nicht mehr nur dogmatische, sondern auch moralische Verfehlungen betreffen konnte. Die im vorliegenden Beitrag präsentierten und besprochenen elf lateinischen Inschriften, die in die Zeit zwischen dem 6. und 8. Jahrhundert datiert werden, stellen ein klares Zeugnis dafür dar, dass die Sanktion des Anathems im Laufe der Zeit neue „verfluchte“ Anwendungsbereiche fand.
A recently finished study of early Christian epitaphs that contain the term adiuro or coniuro to protect the tombs shows that ignoring these instructions would be penalized with a series of draconian punishments. Relevant curses and punitive formulas were borrowed from the Old and New Testaments. Inter alia the culprit should be punished by means of anathema, the eternal damnation. In recent years Konrad F. Zawadzki has intensively dealt with anathema in the literary sources of the early church and pointed out that the punishment was used in doctrinaire disputes against heretics. The use of the term in Latin inscriptions, which has not been studied so far, is the focus of this study. The eleven relevant inscriptions dating from the 6th to the 8th century are analyzed epigraphically and theologically. They are directed against moral offenses and point to a later expansion and popularization of the meaning of anathema.
URI: http://hdl.handle.net/20.500.12153/889
DOI: https://doi.org/10.31743/vp.4665
Appears in Collections:Vox Patrum, 2019, Vol. 71

Files in This Item:
File Description SizeFormat 
Ehmig_Ulrike_Zawadzki_Konrad_Anathema_in_lateinischen_Inschriften.pdf448,22 kBAdobe PDFView/Open
Show full item record


This item is licensed under a Creative Commons License Creative Commons