Helnarska, KarolinaMotrycz, Grzegorz2026-04-102026-04-102026"Roczniki Nauk Społecznych", 2026, T. 54, nr 1, s. 103-1222544-5812https://hdl.handle.net/20.500.12153/9503Celem artykułu jest: 1) przedstawienie historii rozwoju pocisków do broni strzeleckiej krytykowanych za powodowanie nadmiernych obrażeń lub niepotrzebnego cierpienia, 2) przedstawienie ewolucji kluczowych norm międzynarodowego prawa humanitarnego ograniczających stosowanie pocisków, które rozszerzają się lub deformują w ludzkim ciele, 3) porównanie, w kontrolowanym eksperymencie z żelatyną balistyczną, wzorców uszkodzeń spowodowanych przez pocisk pełnopłaszczowy (Full Metal Jacket – FMJ) oraz pocisk typu open-tip match/HPBT (Lapua Scenar) kalibru .308 Win. (7,62×51 mm). Analiza została umieszczona w szerszym kontekście przepisów międzynarodowego prawa humanitarnego dotyczących stosowania broni palnej jako środka walki (w tym zasad proporcjonalności), co pozwala na powiązanie oceny konstrukcji amunicji ze sposobem jej użycia. Cele i hipotezy przyjęte przez autorów mogą pomóc w kompleksowym zrozumieniu kwestii amunicji i jej wpływu zarówno z perspektywy prawa, jak i wojskowości. This article aims to (1) outline the historical development of small-arms projectiles criticised for causing excessive injury or unnecessary suffering; (2) present the evolution of key international humanitarian law norms restricting the use of bullets that expand or deform in the human body; (3) compare, in a controlled ballistic gelatin experiment, the damage pattern produced by a full metal jacket projectile (FMJ) and an open-tip match/HPBT projectile (Lapua Scenar) in calibre .308 Win. (7.62×51 mm). The analysis was placed in the broader context of MPH regulations concerning the use of firearms as a means of combat (including the principles of proportionality), which allows the assessment of ammunition design to be linked to the manner in which it is used. The objectives and hypotheses adopted by the authors should assist the reader in an analysis leading to a comprehensive understanding of the munitions issue and its impact in both the legal and military (tactical operations) fields.plAttribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Internationalhttp://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/międzynarodowe prawo humanitarnerozległe obrażeniazbędne cierpieniaamunicjabalistyka ranyinternational humanitarian lawextensive injuriesunnecessary sufferingammunitionwound ballisticsinfo:eu-repo/semantics/article10.18290/rns2026.0015