Wolontariat jako praktyka konstruowania sensu działania. Analiza socjologiczna doświadczeń wolontariuszy Caritas

Abstract

Artykuł podejmuje problem wolontariatu jako praktyki konstruowania sensu działania na przykładzie doświadczeń wolontariuszy Caritas. Celem analizy jest przesunięcie akcentu z opisu motywacji wolontariuszy na rekonstrukcję mechanizmów sensotwórczych, dzięki którym zaangażowanie pomocowe może przyjmować charakter względnie trwałej orientacji społecznej. Podstawę empiryczną stanowią badania przeprowadzone wśród wolontariuszy Caritas diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, obejmujące komponent ilościowy oraz jakościowy. Interpretację wyników osadzono w perspektywie społecznego konstruowania rzeczywistości Petera L. Bergera i Thomasa Luckmanna. Wyniki wskazują, że wolontariat jest przez badanych rozumiany przede wszystkim jako działanie dobrowolne, nieodpłatne, instytucjonalnie zakorzenione i społecznie legitymizowane. Trwałość zaangażowania wzmacniają: poczucie sprawczości, relacyjny sens pomocy, zakorzenienie aksjologiczne oraz ramy instytucjonalne Caritas. Wolontariat ujawnia się więc nie tylko jako katalog czynności pomocowych, lecz jako praktyka społeczna, w której jednostki konstruują, podtrzymują i uzasadniają sens własnego działania.

The article analyses volunteering carried out within Caritas, treating it as a social practice rooted in meanings, identities and institutional frameworks of action. From a constructivist perspective, volunteering is not understood here as a temporary gesture of help, but as a relatively permanent pro-social orientation, sustained by the experience of community action, a sense of effectiveness and the repeatability of roles and patterns of activity. The results show consistency between the way volunteering is defined and the reasons for getting involved, which points to mechanisms that legitimise the meaning of the activity. Generational differences are also emerging: younger people are more likely to be motivated by development and exploration, while older people are more likely to be motivated by the relational and biographical dimensions of helping others. Caritas acts as an institutional "scaffolding", stabilising volunteering as a social practice.