Człowiek, relacje, wartości – teoria z praktyką się spotyka. Bezinteresowność, wzajemność, dar, dobro relacyjne

Abstract

Artykuł jest próbą analitycznego przedstawienia problemów niektórych teorii socjologicznych, które w sposób krytyczny zostały zaprezentowane w systematycznym i uwspółcześnionym ujęciu przez wybitnego socjologa Piotra Sztompkę w tomie Socjologia XXI wieku. Wprowadzenie krytyczne. Teorie i teoretycy. Książka jest punktem wyjścia i prowokacją intelektualną do prowadzenia dalszych refleksji, zwłaszcza w zakresie implikacji hermeneutycznych niektórych zasad, wartości i innych komponentów życia społecznego. Będą nimi przede wszystkim: problematyka człowieka oraz jego relacji w społeczeństwie. Te z kolei mogą dawać impuls do przeanalizowania takich zasad i wartości, jak: bezinteresowność, wzajemność, dar czy dobro relacyjne. W artykule zastosowano metodę analityczną, której podstawę stanowią źródła z zakresu teorii socjologicznych. Celem zawartych w artykule refleksji jest uwypuklenie bogactwa teorii, która może implikować praktykę ukierunkowaną na wartości życia społecznego. Dokonana analiza prowadzi do wniosku, iż w życiu społecznym, którego istotą jest człowiek w konfiguracjach relacyjnych, obecność wskazanych wartości pozostaje bezcenna. Pozwala to na sformułowanie przekonania, że teoria socjologiczna i praktyka społeczna spotykają się w jednostce społecznej jako podmiocie żyjącym w relacyjnej przestrzeni międzyludzkiej.

The article is an attempt to analytically present the problems of sociological theory, which was critically presented in a systematic and modernized approach by the prominent sociologist Piotr Sztompka in the volume Sociology of the 21st Century. Critical Introduction. Theories and Theorists. The sociologist's book is a starting point and intellectual provocation for further reflections, especially in the area of hermeneutic implications of some principles, values, and ther components of social life. They will be primarily the issues of man and his relations in society. These, in turn, can give an impulse for analyzing such principles and values as altruism, reciprocity, gift, relational good.